PhongNang.comPhong Năng
Điện độc lập cho nơi xa lưới: rẫy, vườn, trại, ao

Điện cho ao nuôi xa lưới: tính hệ độc lập cho máy sục khí, đèn và camera

Ao nuôi xa cột điện: cách tách tải sống còn như máy sục khí khỏi tải phụ, tính pin và tấm pin bằng số giả định, và khi nào hệ độc lập không gánh nổi.

compact solar panels on a sturdy frame on a fish pond bank with a small shed and a paddle-less aerator bubbling in the water, wide shot, bright overcast

Ao nuôi xa lưới vẫn có thể chạy máy sục khí, đèn và camera bằng hệ điện độc lập, nhưng phải tính theo nguyên tắc ngược với chòi rẫy: tải sống còn là máy sục khí ban đêm, không được tắt khi pin yếu, nên hệ cần dự trữ rộng tay và có nguồn bù thứ hai. Nếu máy sục khí lớn và chạy cả đêm, hệ độc lập thường trở nên rất lớn; lúc đó kéo lưới hoặc dùng máy phát dự phòng có khi hợp lý hơn.

Bài này chỉ bàn chuyện nguồn điện: tính tải, tách nhóm tải, chọn số ngày dự trữ, nguồn bù và câu hỏi cho đơn vị lắp đặt. Chạy sục khí giờ nào, bao lâu là chuyện kỹ thuật nuôi do người nuôi và cán bộ khuyến ngư quyết. Mọi con số là ví dụ giả định; đấu nối điện ở môi trường nước, ẩm là việc của thợ điện có chứng chỉ.

Ao khác chòi ở chỗ nào

Ở chòi rẫy, pin yếu thì tắt quạt, tối thêm một chút, sáng mai nắng lên lại có điện. Ở ao, nếu máy sục khí tắt giữa đêm thì cái giá có thể là cả mẻ cá, mẻ tôm. Vì vậy chuyện đầu tiên khi làm điện cho ao không phải là "bộ mấy oát", mà là xác định tải nào tuyệt đối không được tắt, tải nào tắt được, và khi nguồn có vấn đề thì ai biết, biết bằng cách nào.

Thứ hai, tải ở ao thường chạy nhiều về đêm, đúng lúc tấm pin không làm ra điện. Toàn bộ điện cho đêm phải được cất vào pin từ ban ngày. Mùa mưa, ngày âm u liền mấy hôm, đúng lúc ao cũng dễ có chuyện, thì tấm pin lại làm ra ít nhất.

Thứ ba, ao là môi trường ẩm, có nước, người đi chân trần, lưới, sào kim loại. Điện ở đây nguy hiểm hơn trong chòi khô. Mọi đường dây, thiết bị gần mặt nước phải được thợ lắp đúng yêu cầu chống giật, chống nước; chủ ao chỉ quan sát và báo lỗi, không tự kéo dây nối tạm ra bờ ao.

Tính thử một ao giả định

Ví dụ giả định một ao nhỏ xa lưới. Các con số là số tròn để dễ kiểm phép nhân, không phải khuyến nghị về số giờ chạy máy:

TảiCông suất (giả định)Giờ chạy mỗi ngàyĐiện năngNhóm
Máy sục khí100 W10 giờ đêm1.000 Whsống còn
2 camera5 W mỗi cái, cộng 10 W24 giờ240 Whgiữ nếu được
2 đèn bờ ao10 W mỗi đèn, cộng 20 W12 giờ240 Whtắt được
Cộng1.480 Wh

Cộng 20% hao hụt (giả định): 1.480 nhân 1,2 bằng 1.776 Wh, làm tròn 1.800 Wh mỗi ngày. Muốn chịu hai ngày không nắng: 3.600 Wh lấy ra được. Với pin lithium dùng được khoảng tám phần mười (giả định), dung lượng cần 3.600 chia 0,8 bằng 4.500 Wh. Tấm pin với giả định 4 giờ nắng tương đương và hệ số 0,7: 1.800 chia 2,8 bằng khoảng 643 W, làm tròn lên 700 W, chưa tính phần thêm để nạp lại sau ngày âm u.

Chỉ một máy sục khí nhỏ đã chiếm hai phần ba tổng tải. Ao lớn hơn, nhiều máy hơn, máy chạy lâu hơn thì hệ tăng tương ứng, và tới một mức nào đó hệ độc lập không còn là cách hợp lý.

Tách tải sống còn ra khỏi tải phụ

Mạch ưu tiên riêng. Nhờ thợ chia tải thành ít nhất hai nhóm: nhóm sống còn (sục khí) và nhóm phụ (đèn, camera, sạc). Khi pin xuống tới một ngưỡng, bộ điều khiển hoặc thiết bị ngắt tải sẽ cắt nhóm phụ trước, giữ điện cho nhóm sống còn càng lâu càng tốt.

Ngưỡng ngắt do thợ cài. Ngưỡng cắt nhóm phụ và ngưỡng bảo vệ pin là thông số kỹ thuật thợ cài theo loại pin. Bạn chỉ cần hiểu ý nghĩa và biết hỏi: tới mức pin nào thì đèn tắt, tới mức nào thì cả máy sục khí cũng phải dừng để bảo vệ pin.

Báo động khi nguồn yếu. Đèn báo, còi, hay tin nhắn từ bộ điều khiển có kết nối giúp người trông ao biết sớm. Ao càng xa nhà, báo động càng cần. Hỏi thợ phương án phù hợp với chỗ có sóng điện thoại hay không.

Không cắm thêm tải "tiện tay". Ấm đun, máy bơm nước rửa, máy hàn lưới cắm vào hệ của ao là ăn vào phần điện dành cho đêm. Thiết bị nào không nằm trong bảng tải ban đầu thì không cắm, hoặc hỏi thợ trước.

Nguồn bù thứ hai: không để mọi thứ trông vào nắng

Ao là nơi không nên đặt cược hết vào một nguồn. Các phương án thường được tính:

  • Máy phát xăng hoặc dầu nhỏ đặt ngoài trời: chạy để nạp pin hoặc chạy thẳng máy sục khí khi pin cạn. Đặt nơi thoáng, xa lán ngủ, không trong chòi kín vì khí CO không mùi. Việc nối máy phát vào hệ phải qua thiết bị chuyển nguồn do thợ lắp.
  • Tua bin gió nhỏ: nếu bờ ao trống, ven biển, gió đêm đều, tua bin có thể nạp pin lúc không có nắng. Cần đo gió vài tuần trước khi quyết.
  • Máy sục khí dự phòng chạy pin riêng: một thiết bị nhỏ có pin riêng, dùng khi máy chính hoặc hệ chính có sự cố.
  • Kéo lưới điện: nếu cột điện không quá xa, hỏi điện lực địa phương thủ tục kéo dây; lưới làm nguồn chính, hệ mặt trời làm nguồn phụ cũng là một cách, nhưng đấu nối với lưới thì phải theo yêu cầu của điện lực và do đơn vị có chuyên môn thực hiện.

Phương án nào hợp tuỳ cỡ ao, giá trị mẻ nuôi, khoảng cách tới lưới, có người trông đêm hay không. Bạn có thể đưa bảng tải và câu hỏi "nếu ba ngày không nắng thì sao" cho đơn vị lắp đặt, xem họ trả lời bằng phương án cụ thể hay chỉ khuyên mua thêm pin.

Đặt thiết bị ở bờ ao: nguyên tắc an toàn

Bạn không đấu nối, nhưng nên biết để giám sát thợ làm và để giữ an toàn khi đi lại:

  • Pin, inverter, bộ điều khiển đặt trong lán khô, cao hơn mức nước lớn nhất từng thấy, có mái che, thoáng, có khoá; không đặt sát mép nước.
  • Có cầu dao cắt khẩn cấp ở chỗ dễ với tới, ai trông ao cũng biết vị trí và cách cắt.
  • Dây ra máy sục khí đi trên cao hoặc trong ống, không nằm vắt ngang lối đi, không ngâm nước; mối nối nằm trong hộp kín.
  • Khung tấm pin chắc, chịu được gió mạnh ở bờ ao trống, không che bóng ao theo cách ảnh hưởng nuôi trồng mà người nuôi không muốn.
  • Mọi thiết bị kim loại gần nước được thợ xử lý chống giật và tiếp địa theo yêu cầu; nghiệm thu thì hỏi họ đã làm gì cho phần này.

Khi thấy dây trầy, hộp đấu ướt, máy sục khí giật nhẹ khi chạm, cầu dao chống giật nhảy liên tục: cắt nguồn từ cầu dao tổng, không lội xuống ao chạm vào thiết bị, gọi thợ. Khi có người bị điện giật, cắt nguồn trước rồi mới cứu, gọi 115.

Vòng kiểm mỗi chiều tối cho người trông ao

Một hệ điện cho ao chạy tốt hay không phụ thuộc nhiều vào thói quen của người trông. Vài phút mỗi chiều tối, không cần mở thiết bị nào:

  1. Nhìn màn hình bộ điều khiển, ghi mức pin lúc chạng vạng vào một cuốn sổ treo trong lán, kèm thời tiết trong ngày: nắng, mây, mưa.
  2. So mức pin với mức thợ đã dặn là đủ cho một đêm. Nếu thấp hơn, tắt bớt đèn, camera không cần thiết, chuẩn bị nguồn bù như đã thống nhất với thợ.
  3. Đi một vòng nhìn tấm pin: có lá, phân chim, bụi dày không; có cành cây mới mọc che không. Lau nhẹ bằng nước sạch và khăn mềm từ dưới đất, không trèo lên khung.
  4. Nghe máy sục khí có tiếng lạ, nhìn có nổi bọt đều không; thấy bất thường thì báo người phụ trách nuôi và thợ, không tự mở máy khi đang có điện.
  5. Nhìn lán pin: có mùi lạ, tiếng xè xè, chỗ nào ấm bất thường, nước mưa tạt vào không. Có mùi khét hoặc khói thì cắt cầu dao nếu an toàn, ra xa và gọi 114.
  6. Sáng hôm sau xem lại mức pin lúc trời vừa sáng. Hiệu số giữa tối qua và sáng nay cho biết đêm đó hệ đã dùng bao nhiêu, dữ liệu rất quý khi bàn với thợ có cần mở rộng hay không.

Sổ ghi chép này nghe đơn giản nhưng là thứ thợ giỏi nào cũng muốn có. Không có nó, mọi chẩn đoán đều là đoán.

Khi nào hệ độc lập không còn là lựa chọn hợp lý

Nhìn lại phép tính: chỉ một máy sục khí 100 W chạy mười giờ đã cần một dàn pin và dàn tấm đáng kể. Nhiều ao dùng máy công suất lớn hơn nhiều lần, chạy nhiều máy, chạy cả ngày lẫn đêm vào những giai đoạn nhất định. Nhân tải đó lên, hệ độc lập sẽ cần lượng pin rất lớn, chiếm chỗ, cần chăm sóc, và vẫn có rủi ro những đợt mưa dài.

Ở quy mô đó, các câu hỏi đáng đặt ra trước là: cột điện gần nhất cách bao xa, điện lực có kéo được không, thủ tục ra sao; máy phát dự phòng đặt ở đâu, ai trực; có thể dùng hệ mặt trời chỉ cho tải nhỏ như đèn, camera, còn tải lớn đi lưới hoặc máy phát hay không.

Đơn vị lắp đặt đáng tin sẽ nói thật khi hệ độc lập không hợp với ao của bạn. Nếu chỉ nghe một lời "cứ thêm pin là chạy hết", hãy hỏi thêm một nơi khác. Một hệ quá sức sẽ làm bạn yên tâm sai chỗ, và cái giá của một đêm mất sục khí lớn hơn nhiều so với công đi hỏi thêm.

Câu hỏi thường gặp

Máy sục khí có chạy thẳng bằng tấm pin không cần pin lưu được không?

Có loại chạy trực tiếp khi có nắng, nhưng chỉ chạy ban ngày và yếu khi mây. Nếu ao cần sục khí ban đêm thì vẫn phải có pin hoặc nguồn khác. Việc chọn giờ chạy là chuyện kỹ thuật nuôi, hỏi người có chuyên môn nuôi trồng.

Nên chọn pin loại nào cho hệ ao nuôi?

Chọn loại pin là việc của đơn vị lắp đặt dựa trên số lần xả nạp, nhiệt độ lán, cách bảo trì. Nguyên tắc chung: đặt pin khô thoáng, có cầu dao, không dùng pin cũ tháo xe, không tự ghép pin.

Làm sao biết đêm nay pin có đủ cho máy sục khí?

Xem chỉ số pin trên bộ điều khiển lúc chiều tối và so với mức thợ dặn là đủ cho một đêm. Ghi số mỗi tối vài tuần sẽ biết hệ của mình hụt vào những ngày nào.

Có nên để máy phát tự khởi động khi pin yếu không?

Có thiết bị làm được việc này, nhưng cần thợ thiết kế, lắp đặt, và máy phát phải đặt ngoài trời, thoáng, có người kiểm tra định kỳ. Không tự chế mạch tự khởi động.

Ao ở vùng gió mạnh có nên thêm tua bin gió?

Có thể đáng, vì gió đêm bù cho lúc không có nắng. Nhưng cần đo gió thật tại bờ ao vài tuần, và cột tua bin phải do đơn vị có chuyên môn dựng, cách xa đường dây điện.

Đèn bờ ao có cần nối vào hệ chính không?

Không bắt buộc. Đèn năng lượng mặt trời rời có pin riêng giúp giảm tải cho hệ chính, nhất là những đèn đặt xa lán pin, lại đỡ phải kéo dây dài dọc bờ ao ẩm ướt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138