PhongNang.comPhong Năng
Điện độc lập cho nơi xa lưới: rẫy, vườn, trại, ao

Chòi trống giữa đồng có hệ điện mặt trời: chống sét, chống trộm, chuột và nóng ẩm

Chòi rẫy, chòi ruộng có tấm pin và pin đặt giữa vùng trống thường hỏng vì sét, trộm, chuột, nóng ẩm hơn là vì thiết bị kém. Cách phòng và cần hỏi thợ gì.

a bamboo hut at a rice field edge with compact solar panels and a lightning rod on a separate pole, low angle against dramatic clouds

Hệ điện mặt trời ở chòi trống giữa đồng, giữa rẫy hiếm khi hỏng vì thiết bị kém; nó hỏng vì bốn thứ: sét ở vùng trống, trộm tháo tấm pin và pin, chuột cắn dây, và cái nóng ẩm hầm hập trong chòi. Phòng được bốn thứ này phần lớn là chuyện chọn chỗ, sắp đặt và nhờ đúng người làm phần chống sét, tiếp địa, chứ không phải mua thêm thiết bị đắt tiền.

Bài này đi qua từng mối nguy với những gì bạn tự làm được và những gì phải nhờ đơn vị có chuyên môn. Chống sét, tiếp địa và đấu nối là việc của thợ điện có chứng chỉ; không tự cắm cọc, tự nối dây tiếp địa theo hướng dẫn truyền miệng. Phần nguyên lý sét đánh ra sao không bàn ở đây, chỉ bàn những việc cụ thể cho chòi có nguồn điện tự tạo.

Vì sao chòi trống dễ gặp chuyện hơn nhà trong xóm

Nhà trong xóm có cây cao, nhà cao, cột điện xung quanh, có hàng xóm qua lại, có người ở thường xuyên. Chòi giữa đồng thì ngược lại: là vật cao nhất một vùng trống, kim loại của khung tấm pin và cột tua bin nhô lên trời, không ai ở đó ban đêm, đường vào vắng. Mỗi đặc điểm này mở ra một mối nguy riêng.

Vùng trống làm tăng rủi ro sét liên quan tới khung kim loại và đường dây dài. Không có người làm trộm dễ ra tay, nhất là với tấm pin bắt vít trên khung thấp, pin để trong chòi không khoá. Chòi ít người là nơi chuột, rắn, côn trùng làm tổ. Mái lá, mái tôn mỏng làm trong chòi nóng như lò vào trưa và ẩm sũng vào mùa mưa, trong khi pin và thiết bị điện tử ghét cả hai.

Điều đáng nói là những mối nguy này ít khi hiện ra ngay. Một hệ có thể chạy êm cả năm rồi một trận giông làm cháy bộ điều khiển, hoặc một đêm mất cả dàn tấm. Vì vậy phòng từ đầu, lúc lắp, đỡ công hơn nhiều so với sửa sau.

Sét: những việc phải nhờ đơn vị có chuyên môn

Đánh giá có cần hệ chống sét riêng không. Chòi đứng một mình giữa vùng trống, có cột tua bin hay khung tấm cao, thường cần được người có chuyên môn xem xét chống sét trực tiếp. Họ quyết định có cần cột thu sét, đặt ở đâu, nối đất thế nào. Bạn không tự dựng cột thu sét.

Tiếp địa cho khung kim loại và thiết bị. Khung tấm pin, vỏ tủ pin, cột tua bin thường được thợ nối đất theo yêu cầu kỹ thuật. Khi nghiệm thu, hỏi họ đã nối đất những gì, đo điện trở nối đất chưa, kết quả bao nhiêu, ghi vào giấy bàn giao.

Thiết bị chống sét lan truyền. Đường dây dài từ tấm pin vào chòi, từ chòi ra bờ ao, là nơi xung sét có thể chạy vào thiết bị. Thợ thường đặt thiết bị bảo vệ ở đầu các đường dây này. Hỏi họ có đặt không, ở đâu, sau giông cần nhìn đèn báo gì.

Kiểm tra sau mùa giông. Thiết bị chống sét lan truyền có thể hỏng sau khi đã làm nhiệm vụ, và trông bên ngoài vẫn như cũ. Nhờ thợ kiểm tra định kỳ, nhất là sau một mùa giông nhiều.

Khi có giông: việc của người ở chòi

Phần bạn làm khi có người ở chòi lúc trời giông:

  • Không ra đứng gần khung tấm pin, cột tua bin, cột thu sét, hàng rào dây kẽm khi có sấm chớp.
  • Không trèo lên khung, lên cột để chỉnh hay hạ bất cứ thứ gì khi trời đã giông.
  • Nếu thợ đã hướng dẫn cắt cầu dao trước giông, làm từ sớm khi trời chưa sấm; không chạm vào tủ điện khi sấm chớp đã gần.
  • Không dùng thiết bị cắm điện trong chòi lúc giông lớn, nhất là thiết bị nối với dây dài ra ngoài.
  • Sau giông, nhìn từ xa: có mùi khét, khói, vết cháy xém trên tấm, trên hộp không. Thấy bất thường thì giữ cầu dao cắt, gọi thợ.

Chòi trống giữa đồng không phải nơi trú giông an toàn. Nếu trời đang chuyển giông và bạn có thể về nhà kiên cố kịp, hãy về sớm.

Chống trộm: khó lấy, dễ nhận ra

Tấm pin, pin lưu trữ, bộ điều khiển là những thứ trộm dễ bán. Ở chòi vắng, không có cách nào chống trộm tuyệt đối, nhưng có thể làm cho việc lấy tốn thời gian và gây tiếng động, đủ để kẻ trộm chọn chỗ khác.

Với tấm pin, thợ có thể dùng loại bu lông khó tháo bằng dụng cụ thường, hàn chặn đầu bu lông sau khi lắp, hoặc đặt khung ở độ cao vừa phải mà vẫn đảm bảo bảo trì được. Ghi lại số sê ri của từng tấm, chụp ảnh, khắc dấu riêng ở mặt sau khung để có cơ sở trình báo và nhận lại. Với pin và bộ điều khiển, lán pin nên có cửa chắc, khoá tốt, nhưng vẫn phải giữ thông gió; không vì sợ trộm mà bịt kín lán.

Đèn cảm biến chuyển động chạy năng lượng mặt trời rời, đặt ở lối vào, vừa rẻ điện vừa làm kẻ lạ ngại. Camera thì cần nguồn chạy suốt đêm và có khi cần mạng, nên cân nhắc với lượng điện của hệ. Quan hệ tốt với người có ruộng rẫy bên cạnh vẫn là lớp bảo vệ hiệu quả nhất: họ để ý giúp, báo khi thấy lạ.

Chuột, rắn, côn trùng: chặn từ chỗ dây đi

Ở chòi ruộng, chòi rẫy, chuột cắn dây là nguyên nhân hỏng thường gặp. Những điểm nên yêu cầu khi lắp và tự kiểm tra định kỳ:

  • Dây đi trong ống luồn cứng, không để dây trần chạy dọc vách tre, mái lá.
  • Lỗ dây vào hộp bộ điều khiển, tủ pin được thợ bịt kín bằng vật liệu phù hợp.
  • Lán pin không chứa thóc, ngô, cám, phân bón; dọn sạch vỏ hạt, rác quanh chòi.
  • Kiểm tra phân chuột, dấu gặm trên ống, vỏ dây mỗi lần lên chòi; thấy vết cắn thì cắt điện nhánh đó và báo thợ.
  • Tổ ong, tổ kiến trong khung tấm hay hộp đấu: không tự gỡ khi hệ còn điện, báo thợ.

Dây bị chuột cắn có thể chập ngay hoặc âm ỉ nóng nhiều ngày. Ở chòi không người, chập cháy âm ỉ là mối nguy lớn vì không ai phát hiện kịp. Nếu chòi có mái lá, vách tre, lán pin nên tách riêng, cách chòi ở một khoảng, có nền và mái không bắt lửa.

Nóng và ẩm: chỗ đặt pin và thiết bị

Pin và thiết bị điện tử chịu đựng kém nhất ở chỗ nóng và ẩm. So sánh các chỗ đặt thường gặp ở chòi:

Chỗ đặtNóngẨmNhận xét
Sát vách mái tôn hướng tâyrất nóng buổi chiềutrung bìnhkhông nên, pin lão hoá nhanh
Trên nền đất trong chòimát hơnẩm, có thể ngậpkhông nên, nước và côn trùng
Kệ cao trong lán riêng có mái che, khe thoángvừa phảikhôthường là chỗ hợp lý
Trong hòm kín bằng tôn để chống trộmrất nóngđọng hơi nướckhông nên, bí và nóng

Lán pin lý tưởng ở chòi là một lán nhỏ riêng, nền cao hơn mức nước ngập từng thấy, mái che nắng có khoảng hở thoáng, vách có lưới chắn côn trùng, cửa có khoá, cách chỗ ngủ và chỗ nấu. Thợ sẽ xác định cỡ lán, khoảng thông gió theo loại pin; bạn góp ý về chỗ đặt dựa trên hiểu biết về nước ngập, hướng nắng, đường đi.

Bộ điều khiển, inverter cũng cần thoáng phía sau và hai bên để toả nhiệt; không treo lên vách rồi chất đồ che kín.

Cháy âm ỉ ở chòi không người: phòng từ cách sắp đặt

Ở nhà có người, một mối nối nóng hay một sợi dây chập sẽ được phát hiện qua mùi khét trong vài phút. Ở chòi trống, nó có thể âm ỉ cả đêm. Chòi lá, vách tre, rơm rạ, can xăng cho máy cắt cỏ đặt cạnh, là đủ để một sự cố điện nhỏ thành một đám cháy lớn. Vì vậy với chòi, phòng cháy bắt đầu từ cách sắp đặt chứ không từ bình chữa cháy.

Lán pin và thiết bị điện nên tách khỏi chỗ chứa rơm, củi, xăng dầu, phân bón; nền lán không bắt lửa; đường dây không chạy luồn trong mái lá. Thợ sẽ đặt cầu chì, cầu dao bảo vệ theo từng đường dây, nhưng thiết bị bảo vệ chỉ làm việc tốt khi cả hệ được sắp gọn, có nhãn, có chỗ thoáng.

Một bình chữa cháy phù hợp cho thiết bị điện đặt ở chỗ dễ lấy, cách lán pin một quãng, vẫn đáng có cho lúc có người ở chòi. Nhưng nguyên tắc vẫn là: thấy khói từ pin hay thiết bị, ngắt cầu dao nếu với tới an toàn, ra xa, gọi 114, không lao vào dập. Khói từ pin cháy độc, và đám cháy pin có thể bùng lại.

Câu hỏi khi nghiệm thu hệ ở chòi trống

Trước khi ký nhận với đơn vị lắp đặt, bạn có thể hỏi:

  • Hệ đã được đánh giá chống sét chưa, có tiếp địa, có thiết bị chống sét lan truyền không, đặt ở đâu?
  • Điện trở nối đất đo được bao nhiêu, có ghi vào giấy bàn giao không?
  • Tấm pin bắt bằng loại bu lông nào, có biện pháp chống tháo không, số sê ri đã ghi lại chưa?
  • Dây đi trong ống ở những đoạn nào, lỗ dây vào hộp đã bịt chưa?
  • Lán pin có đủ thông gió cho loại pin này không, nhiệt độ trong lán mùa nóng có ảnh hưởng gì?
  • Cầu dao khẩn cấp ở đâu, khi có giông nên làm gì, sau giông cần kiểm tra gì?

Đơn vị có chuyên môn sẽ trả lời rõ từng câu và ghi lại. Câu nào bị gạt đi bằng "yên tâm đi" thì nên hỏi lại cho tới khi có câu trả lời cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Có cần chống sét cho tấm pin đặt thấp sát đất không?

Tuỳ vị trí, vùng trống hay có vật cao xung quanh, đường dây dài hay ngắn. Nhờ đơn vị có chuyên môn đánh giá; ngay cả khi không cần cột thu sét, tiếp địa và chống sét lan truyền thường vẫn được xem xét.

Tự cắm cọc tiếp địa có được không?

Không nên. Tiếp địa phải đúng vật liệu, đúng độ sâu, đúng cách nối, và cần đo kiểm. Làm sai còn nguy hiểm hơn không làm vì tạo cảm giác an toàn giả.

Có nên bỏ pin vào hòm sắt khoá kín cho khỏi mất?

Hòm kín làm pin nóng lên và đọng hơi ẩm, trong khi nhiều loại pin cần thông gió để an toàn. Hỏi thợ phương án lán có cửa khoá chắc mà vẫn đủ thoáng cho loại pin bạn dùng.

Dùng thuốc chuột trong lán pin có được không?

Có thể dùng theo hướng dẫn an toàn của sản phẩm, đặt ngoài tầm trẻ em, vật nuôi. Nhưng chặn đường chuột vào và dọn thức ăn vẫn là gốc của việc phòng.

Sau một trận sét gần, thiết bị vẫn chạy thì có cần gọi thợ?

Nên gọi kiểm tra, nhất là thiết bị chống sét lan truyền và bộ điều khiển. Có những hư hỏng không lộ ra ngay mà làm thiết bị chết dần hoặc mất khả năng bảo vệ lần sau.

Tấm pin bị trộm thì trình báo cần gì?

Chuẩn bị số sê ri từng tấm, ảnh chụp lúc lắp, dấu khắc riêng ở khung, giấy tờ mua bán nếu còn giữ. Trình báo với công an xã nơi có chòi càng sớm càng tốt, kèm thời điểm phát hiện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138