PhongNang.comPhong Năng
Đo gió, chọn chỗ, dựng cột và bảo trì tua bin

Dấu hiệu nơi ở có gió tốt: đọc cây nghiêng, cát bay, địa hình trước khi lắp tua bin

Cây nghiêng một phía, cát dồn, sóng lúa, ao gợn: những dấu hiệu tự nhiên cho biết khu đất có gió đều hay không, và địa hình nào làm gió mạnh lên hoặc yếu đi.

a row of casuarina trees bent permanently to one side on a sandy coastal garden, wide shot, golden late afternoon light, an older couple walking away

Trước khi mua máy đo, chính khu đất đã kể khá nhiều về gió: cây ngọn nghiêng hẳn về một phía, cành mọc lệch, cát dồn thành vệt, sóng lúa chạy đều, mặt ao gợn liên tục là dấu hiệu gió thổi đều và mạnh quanh năm; còn cây mọc thẳng, lá ít động, thung lũng kín, nhà nằm khuất sau đồi là dấu hiệu gió yếu hoặc rối.

Những dấu hiệu này không thay được số đo, nhưng giúp bạn quyết định có đáng bỏ công đo hay không, và nên đo ở góc nào của khu đất. Bài này liệt kê các dấu hiệu theo mức độ tin cậy, giải thích địa hình nào làm gió mạnh lên hay yếu đi, và chỉ ra những dấu hiệu dễ làm người ta hiểu nhầm.

Cây cối là máy ghi gió chạy nhiều năm

Ngọn cây nghiêng hẳn về một phía. Cây sống lâu ở nơi có gió đều một hướng sẽ bị uốn dần: ngọn nghiêng, thân hơi cong. Đây là dấu hiệu đáng tin vì cây đã "ghi" gió qua nhiều năm chứ không phải một buổi.

Tán lệch như lá cờ. Cành phía đón gió ngắn, thưa, cành phía khuất gió dài và rậm, nhìn từ xa tán cây giống một lá cờ bay. Tán càng lệch thì gió đều càng mạnh. Hàng phi lao, bạch đàn, điều, xoài đứng một mình ngoài trống là đối tượng tốt để quan sát.

Cây mọc thấp, cằn, đều một phía ở mỏm đồi. Nếu cùng một loại cây mà ở đỉnh đồi thấp lè tè, xuống chân đồi lại cao vống, phần lớn là do gió trên đỉnh mạnh làm cây khó vươn lên.

Cây mọc thẳng tắp, tán tròn đều. Đó là dấu hiệu nơi ấy gió yếu, hoặc gió đổi hướng liên tục không đủ để uốn cây. Không có nghĩa là không có gió, nhưng đừng kỳ vọng nhiều.

Cẩn thận với cây bị người tỉa hoặc chống. Cây trong vườn hay được cắt tỉa, chống cọc, buộc dây. Nghiêng vì đất lún, vì người chống lệch, vì mọc tránh bóng cây khác cũng có. Chọn những cây mọc tự nhiên, đứng một mình, và xem nhiều cây cùng nghiêng một phía mới tin.

Mặt đất, mặt nước và đồ vật quanh nhà cũng nói chuyện

Ngoài cây, còn nhiều dấu hiệu nhỏ mà người sống ở đó nhìn quen mắt nên không để ý. Đi một vòng khu đất và ghi lại những điều sau:

  • Cát hoặc đất mịn dồn thành vệt, thành gợn sóng nhỏ ở một phía bờ rào, gốc cây: gió thường xuyên đủ mạnh để cuốn hạt.
  • Mặt ao, mặt đầm gợn liên tục, ít khi phẳng lặng như gương vào ban ngày.
  • Ruộng lúa, bãi cỏ chạy thành sóng đều từ một phía vào những buổi bình thường, không riêng gì trước giông.
  • Mái tôn, tấm bạt, lưới che phía đón gió hay bị lật mép, phải chằng buộc nhiều hơn các phía khác.
  • Nhà xung quanh xây tường kín, cửa sổ nhỏ ở một phía, hoặc trồng hàng rào chắn gió dày: người địa phương đã quen chống một hướng gió mạnh.
  • Quần áo phơi khô rất nhanh dù trời không quá nắng, khói bếp bị dạt ngang thay vì bốc thẳng.
  • Diều trẻ con thả được hầu như chiều nào cũng lên.

Một dấu hiệu đơn lẻ chưa nói được gì. Khi ba, bốn dấu hiệu cùng chỉ về một hướng gió chính, khả năng khu đất có gió đều là khá cao, và hướng đó chính là hướng bạn cần để trống khi chọn chỗ đặt cột.

Địa hình nào làm gió mạnh lên, địa hình nào làm gió yếu đi

Gió đi qua địa hình như nước chảy qua lòng sông: chỗ hẹp và chỗ gờ cao chảy nhanh, chỗ lõm và chỗ khuất thì chậm, xoáy. Bảng dưới tóm tắt theo kinh nghiệm quan sát, không phải số đo cho vùng cụ thể.

Dạng địa hìnhGió thường thế nàoGhi chú khi chọn chỗ
Bờ biển trống, bãi cát, đầm pháThường đều và mạnh vì mặt nước phẳng, ít vật cảnLo thêm hơi muối ăn mòn và gió bão
Đỉnh đồi tròn, sống đồi thoảiGió tăng tốc khi vượt qua đỉnhChọn đỉnh hoặc sườn đón gió, tránh sườn khuất
Khe giữa hai quả đồi, đèo hẹpCó thể mạnh vì gió bị dồn qua chỗ hẹpHướng gió thường bị khoá theo khe, đo để xác nhận
Đồng bằng rộng, ruộng lúaTrung bình, khá đều nếu ít cây caoHàng cây, xóm nhà gần đó làm gió rối
Thung lũng kín, lòng chảoThường yếu, có gió núi gió thung lũng đổi chiều theo giờHay thất vọng nếu chỉ dựa vào cảm giác
Sườn khuất gió, chân vách đáYếu và xoáy mạnhGần như không nên đặt tua bin
Khu dân cư dày, nhà nhiều tầngRối, đổi hướng liên tụcTua bin nhỏ ở đây thường chạy kém

Cần nói rõ: dốc đứng, vách đá hay mép taluy làm gió tách dòng và xoáy ngay sau mép, nên đỉnh nhọn chưa chắc tốt bằng đỉnh tròn thoải. Đứng ở mép dốc thấy gió mạnh vào mặt, nhưng cách vài mét về phía sau có thể là vùng gió quẩn.

Những dấu hiệu dễ làm hiểu nhầm

Dấu hiệu nhầm phổ biến nhất là "trước bão gió lắm". Gió giật trước giông, trước bão rất mạnh nhưng chỉ vài giờ trong năm, và chính là loại gió tua bin phải hãm lại để tự bảo vệ. Lấy những buổi đó làm thước đo là ảo tưởng.

Thứ hai là gió theo giờ. Ở nhiều vùng ven biển và đồi núi, gió thổi mạnh vào buổi chiều rồi lặng về đêm, hoặc ngược lại. Người chỉ ở nhà buổi chiều sẽ nghĩ nơi đó gió quanh ngày. Nếu nhà định dùng điện gió cho bơm, đèn, sục khí ban đêm, phải hỏi thật kỹ gió ban đêm thế nào.

Thứ ba là tiếng gió. Gió rít qua mái tôn, qua khe cửa, qua tán tre nghe rất dữ nhưng đó là tiếng của gió rối va vào vật cản. Một bãi trống gió đều có khi lại nghe êm.

Thứ tư là nhìn lá dừa, lá chuối. Lá to và mềm đung đưa ngay cả khi gió nhẹ, nên trông rất "nhiều gió". Hãy nhìn thân và tán của cây gỗ đứng lâu năm thay vì lá.

Cuối cùng là "nhà bên cạnh lắp tua bin rồi". Tua bin nhà bên có quay không, quay bao nhiêu giờ, có ra điện không thì chỉ chủ nhà đó biết. Hỏi họ thẳng thắn, và nếu được, xin xem số liệu trên bộ điều khiển trong một tuần thay vì chỉ nhìn cánh quay.

Một buổi đi khảo sát khu đất bằng mắt

Không cần dụng cụ gì ngoài cuốn sổ, cây bút và điện thoại để chụp ảnh. Chọn một ngày bình thường, không phải ngày giông bão.

  1. Đứng ở chỗ cao nhất trong khu đất, xoay một vòng, ghi lại hướng nào trống tầm nhìn xa nhất, hướng nào có nhà, cây, đồi chắn.
  2. Chụp ảnh từng cây đứng một mình ngoài trống từ hai góc, ghi hướng ngọn nghiêng. Đếm xem bao nhiêu cây cùng nghiêng một phía.
  3. Đi dọc bờ rào, gốc cây, chân tường tìm vệt cát, lá khô dồn thành đống ở một phía.
  4. Ghi lại khoảng cách và chiều cao ước chừng của các vật cản lớn: hàng cây cao chừng bao nhiêu, cách chỗ bạn định đặt cột bao xa.
  5. Hỏi ít nhất hai người sống lâu ở đó: tháng nào gió mạnh, gió ban đêm có không, hướng nào hay thổi, có năm nào bão làm đổ cây gãy cột không.
  6. Vẽ một sơ đồ tay đơn giản của khu đất: nhà, ao, hàng cây, đường dây điện, hướng gió chính, và hai ba điểm ứng viên đặt cột.
  7. Từ sơ đồ đó, chọn chỗ để đặt máy đo cầm tay trong vài tuần tới.

Sơ đồ tay này dùng tiếp được rất lâu: khi nói chuyện với đơn vị lắp đặt, khi hỏi ý kiến hàng xóm, khi tính đường đi dây. Nó cũng giúp bạn thấy ngay nếu chỗ trống nhất lại nằm sát đường dây điện, một điều thường chỉ phát hiện muộn.

Hướng gió chính quyết định cách bố trí cả khu đất

Khoảng trống phải nằm về phía gió tới. Tua bin cần gió sạch từ phía đón gió. Một hàng cây cao nằm ở phía khuất gió gần như không ảnh hưởng, nhưng cùng hàng cây đó nằm ở phía gió tới có thể làm hỏng cả vị trí. Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải "chỗ nào trống" mà là "chỗ nào trống về phía gió chính".

Gió có hai mùa thì phải nhìn cả hai hướng. Nhiều nơi có một hướng gió mùa này và một hướng gần như ngược lại mùa kia. Một điểm đặt lý tưởng là trống cả hai phía. Nếu chỉ trống được một phía, chọn phía của mùa bạn cần điện nhất, và chấp nhận mùa kia tua bin chạy kém.

Đừng để dự định trồng cây sau này phá vị trí. Nhiều chủ vườn chọn chỗ đặt cột rất thoáng, vài năm sau trồng thêm hàng mít, hàng dừa ngay phía đón gió. Ghi rõ trên sơ đồ phần đất phía gió tới cần để trống lâu dài, và nói với cả nhà về điều đó.

Đường dây điện, đường đi chung, nhà hàng xóm cũng phải đặt lên sơ đồ. Chỗ đón gió tốt nhất đôi khi lại sát đường dây điện hoặc sát ranh giới đất. Thấy điều này từ bây giờ giúp bạn khỏi mất công đo gió ở một điểm mà về sau không được phép dựng cột.

Từ dấu hiệu tới quyết định: có nên đo tiếp không

Nếu đi một vòng mà thấy cây mọc thẳng, mặt ao phẳng lặng phần lớn thời gian, khu đất nằm trong lòng chảo hoặc khuất sau đồi, người địa phương nói "ở đây ít gió lắm", thì cơ hội cho tua bin nhỏ là thấp. Bạn có thể dừng ở đây và tìm nguồn khác phù hợp hơn, chẳng hạn tấm pin mặt trời cho tải nhỏ, thuỷ điện suối nếu có dòng chảy, hoặc kéo lưới điện nếu gần.

Nếu thấy hàng loạt cây nghiêng một phía, cát dồn vệt, ao gợn quanh năm, người già kể có mùa gió thổi suốt ngày đêm, thì đáng bỏ thời gian đo thật bằng máy cầm tay trong vài tuần, ở hai ba điểm bạn đã vẽ trên sơ đồ.

Trường hợp lưng chừng, chẳng hạn gió có mùa rõ nhưng mùa lặng kéo dài, thì nên nghĩ ngay từ đầu tới hệ lai: gió làm phần mùa gió, nắng làm phần mùa lặng. Dấu hiệu tự nhiên không cho bạn số, nhưng giúp bạn đặt đúng câu hỏi trước khi gặp người bán, và đủ tự tin để nói "chưa" khi bị thúc mua ngay.

Câu hỏi thường gặp

Nhà cách biển vài cây số thì có còn gió tốt như sát biển không?

Không chắc. Gió biển yếu dần và rối hơn khi vào sâu trong đất liền vì đi qua cây cối, nhà cửa, đồi. Có nơi cách biển không xa mà gió vẫn tốt nhờ đồng trống, có nơi rất gần mà khuất sau rặng phi lao. Phải xem dấu hiệu và đo tại chỗ.

Đỉnh đồi có phải luôn là chỗ tốt nhất để đặt tua bin không?

Đỉnh đồi tròn, thoải thường có gió mạnh hơn chân đồi. Nhưng đỉnh nhọn, mép vách, mép taluy hay gây gió xoáy ngay phía sau mép. Ngoài ra đỉnh đồi trống cũng là chỗ dễ bị sét đánh và chịu bão nặng nhất, cần cột và chống sét đúng cách.

Cây nghiêng vì gió và cây nghiêng vì đất lún khác nhau thế nào?

Cây nghiêng vì gió thường có tán lệch, cành phía đón gió ngắn, và nhiều cây cùng loại xung quanh nghiêng cùng một phía. Cây nghiêng vì đất lún, vì mọc tránh bóng thường đứng lẻ, tán cân đối, gốc có dấu đất nứt hoặc bị lệch.

Có nên tin lời người bán nói vùng này gió nhiều không?

Nghe để tham khảo, nhưng đừng thay số đo bằng lời nói. Người bán thường không đứng ở khu đất của bạn qua nhiều mùa. Hãy hỏi họ dựa vào đâu, và đề nghị họ cùng xem dấu hiệu cây cối, sơ đồ khu đất và nhật ký gió bạn tự ghi.

Khu đất trong thung lũng có làm được điện gió không?

Thường khó, vì thung lũng kín che gió và gió đổi chiều theo giờ. Ngoại lệ là các khe hẹp dồn gió theo một hướng ổn định. Với thung lũng có suối chảy quanh năm, thuỷ điện suối cực nhỏ đôi khi đáng nghĩ tới hơn điện gió.

Xem bản đồ gió trên mạng có thay được việc quan sát không?

Bản đồ gió diện rộng chỉ cho biết bức tranh chung của cả vùng ở độ cao lớn. Nó không biết hàng cây, căn nhà, quả đồi nhỏ ngay cạnh khu đất của bạn. Dùng để tham khảo ban đầu, còn quyết định vẫn phải dựa vào dấu hiệu tại chỗ và số đo thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138