PhongNang.comPhong Năng
Điện dự phòng khi mất điện: chọn, tính và đặt

Máy phát điện mini gia đình: chạy xăng, chạy dầu hay inverter, chọn cỡ máy nào

Chọn máy phát điện mini cho nhà: khác nhau giữa máy xăng, máy dầu, máy inverter, cách đọc công suất liên tục và tính cỡ máy theo danh sách tải giả định.

A small portable generator standing on a concrete slab in a rural courtyard, a farmer seen from behind checking it, wide shot, bright overcast light, open sky

Máy phát điện mini cho gia đình nên chọn theo danh sách thiết bị thật sự cần chạy lúc mất điện, cộng công suất liên tục rồi chừa chỗ cho thiết bị có động cơ lúc khởi động; loại máy (xăng thường, xăng inverter, dầu) chọn sau, theo việc nhà bạn cần điện "sạch" cho đồ điện tử, cần chạy lâu hay cần gọn nhẹ. Con số in to trên thân máy thường là công suất tối đa trong chốc lát, không phải mức máy kéo được suốt nhiều giờ.

Phần dưới đi theo thứ tự một người thợ hay làm khi được chủ nhà nhờ chọn máy: phân biệt ba loại máy, đọc đúng hai con số công suất, lập bảng tải bằng ví dụ giả định, tính phần dư cho dòng khởi động, xét tiếng ồn và nhiên liệu, rồi tới những câu nên hỏi người bán. Chuyện đặt máy ở đâu cho khỏi ngộ độc khí CO và chuyện đấu vào điện nhà được nhắc ở đây ở mức nguyên tắc; việc đấu nối luôn để thợ điện có chứng chỉ làm.

Ba loại máy phát nhỏ hay gặp và khác nhau ở đâu

Ở quê và ven biển, chủ nhà thường được chào ba kiểu máy. Bảng dưới so theo những điểm dùng hằng ngày, không xếp hạng loại nào hơn, vì mỗi loại hợp một kiểu nhà.

Điểm soMáy xăng thườngMáy xăng inverterMáy dầu
Điện raDao động theo tải, điện áp và tần số lên xuống khi bật tắt thiết bịỔn định hơn, hợp đồ điện tử nhạyTuỳ đời máy, loại nhỏ thường dao động như máy xăng thường
Tiếng ồnỒn đều vì động cơ luôn chạy ở một tốc độÊm hơn khi tải nhẹ vì động cơ tự giảm vòng tuaỒn và rung nhiều nhất trong ba loại
Khối lượngTrung bìnhNhẹ, xách tay được ở cỡ nhỏNặng, thường phải đặt cố định
Chạy lâuĐược vài giờ mỗi bìnhTiết kiệm nhiên liệu ở tải nhẹBền khi chạy dài, hợp mất điện nhiều ngày
Bảo dưỡngĐơn giản, dễ tìm thợPhần điện tử cần thợ quen loại máy nàyCần thợ máy dầu, nhớt và lọc kỹ hơn

Nhà chỉ cần đèn, quạt, sạc điện thoại, modem trong vài giờ thì máy xăng inverter cỡ nhỏ thường đủ và dễ sống chung nhất. Nhà ở vùng hay mất điện dài ngày, có bơm nước lớn, có kho lạnh nhỏ thì máy dầu hoặc máy xăng cỡ lớn hơn đáng cân nhắc, đổi lại phải chịu tiếng ồn và chỗ đặt cố định. Máy xăng thường nằm giữa: dễ mua, dễ sửa, nhưng điện ra kém ổn định khi tải thay đổi đột ngột.

Hai con số công suất trên máy: đọc thế nào cho đúng

Công suất tối đa (thường ghi "max"). Đây là mức máy chịu được trong vài giây, đủ để một động cơ khởi động. Người bán hay đọc con số này vì nó lớn hơn. Máy chạy liên tục ở mức này sẽ nóng, aptomat trên máy nhảy, hoặc động cơ hụt hơi và điện áp tụt.

Công suất liên tục (thường ghi "rated" hoặc "định mức"). Đây là mức máy kéo được nhiều giờ. Chọn máy phải dựa vào con số này. Một máy ghi tối đa 3.000W có khi chỉ liên tục khoảng 2.700W, có khi thấp hơn; khoảng chênh khác nhau giữa các máy, nên đọc từng con số chứ không tự trừ theo tỉ lệ.

W và VA. Có máy ghi theo VA (vôn ampe). Với đèn, bếp, bàn ủi, VA và W gần như bằng nhau. Với thiết bị có động cơ, W thật thấp hơn VA. Khi máy chỉ ghi VA, hỏi người bán công suất liên tục tính theo W là bao nhiêu và ghi lại câu trả lời.

Ổ cắm và aptomat trên máy. Mỗi ổ cắm trên máy cũng có giới hạn dòng riêng. Máy công suất đủ nhưng cắm hết vào một ổ vẫn có thể làm nhảy aptomat của ổ đó. Nhìn số ổ, loại ổ và aptomat đi kèm trước khi mua.

Lập bảng tải bằng ví dụ giả định

Ví dụ giả định cho một nhà ba người ở ven biển, muốn chạy những thứ thiết yếu trong một buổi tối mất điện. Công suất chạy lấy theo nhãn thiết bị; số khởi động là mức giả định để minh hoạ, nhà bạn phải đọc nhãn máy của mình.

Thiết bịSố lượngCông suất chạy (W)Khởi động (W, giả định)
Bóng đèn LED5 bóng × 10W5050
Quạt đứng2 cái × 50W100200
Tủ lạnh gia đình1150600
Modem, camera, sạc điện thoạicả cụm5050
Tivi1100100
Cộng khi chạy đều450
Bơm nước lên bồn (nếu thêm)17502.000

Không có bơm, các thiết bị chạy đều cộng lại 50 + 100 + 150 + 50 + 100 = 450W. Thời điểm nặng nhất là lúc tủ lạnh khởi động trong khi mọi thứ khác đang chạy: 450 − 150 + 600 = 900W trong vài giây. Một máy có công suất liên tục từ khoảng 1.000W trở lên đã kéo được nhóm này, có dư.

Thêm bơm 750W vào thì lúc chạy đều là 450 + 750 = 1.200W, và lúc bơm khởi động là 450 + 2.000 = 2.450W. Lúc này máy liên tục khoảng 1.000W không còn đủ; cần máy có mức tối đa trên 2.500W và liên tục từ khoảng 1.500W trở lên, chừa phần dư. Chính chiếc bơm, không phải đèn hay quạt, quyết định cỡ máy.

Chừa phần dư và bật lần lượt: hai thói quen giữ máy bền

Thợ thường khuyên không để máy chạy liên tục sát mức định mức. Ví dụ giả định ở trên, tải đều 450W mà máy liên tục 1.000W là đang chạy chừng một nửa sức, đây là vùng máy chạy êm, đỡ hao nhiên liệu và đỡ nóng. Khi tải đều lên tới 900W trên máy 1.000W, máy vẫn chạy nhưng không còn chỗ cho bất cứ động cơ nào khởi động thêm.

Thói quen thứ hai là bật lần lượt. Nổ máy, chờ máy chạy đều, rồi mới bật thiết bị có động cơ lớn nhất trước, chờ nó chạy ổn, mới bật tiếp thứ khác. Tủ lạnh và bơm không nên khởi động cùng lúc. Làm vậy, đỉnh khởi động chỉ là một động cơ cộng phần đang chạy, thay vì nhiều đỉnh chồng lên nhau.

Nếu nhà có thói quen bật lại mọi thứ cùng lúc khi điện lưới có lại thì cũng nên đổi khi dùng máy phát: tắt bớt thiết bị trước khi chuyển sang máy, rồi bật lại từng nhóm. Với nhà có tủ đông, cửa cuốn, bơm giếng sâu, tức ba thứ có dòng khởi động lớn, nên nhờ thợ đo dòng khởi động thật bằng ampe kìm trước khi chọn cỡ máy, thay vì đoán theo nhãn.

Điện có ổn định không: đồ điện tử và máy y tế

Máy xăng thường giữ tốc độ động cơ để ra điện, nên khi tải thay đổi đột ngột, điện áp và tần số chao lên xuống một lúc. Đèn, quạt, bàn ủi gần như không bị ảnh hưởng. Tivi, máy tính, bộ sạc laptop, đầu thu camera thì nhạy hơn: có nhà kể bị khởi động lại liên tục, có nhà thấy bộ sạc nóng bất thường.

Máy inverter đổi điện từ động cơ thành điện một chiều rồi tạo lại điện xoay chiều, nên dạng điện ra đều hơn. Nếu nhà có nhiều đồ điện tử muốn chạy bằng máy phát, đây là lý do chính để chọn inverter, hơn là chuyện tiếng ồn.

Với máy tạo oxy, máy hút đờm hay bất kỳ thiết bị y tế nào, đừng tự suy luận. Hỏi nơi cung cấp thiết bị y tế xem máy có chạy được bằng máy phát loại nào, cần dạng điện ra sao, và có cần bộ lưu điện chen giữa không. Ghi câu trả lời lại cùng với số công suất trên nhãn máy y tế.

Một dấu hiệu nên dừng ngay: thiết bị phát tiếng rít lạ, đèn nhấp nháy theo nhịp máy nổ, hoặc bộ sạc nóng tay. Tắt thiết bị đó, rút ra khỏi máy phát và hỏi thợ trước khi dùng tiếp.

Tiếng ồn, nhiên liệu và chỗ để: các yếu tố làm đổi chi phí

Cỡ máy. Máy lớn hơn tốn nhiên liệu hơn cả khi chạy tải nhẹ, trừ máy inverter tự giảm vòng tua. Mua máy quá lớn "cho chắc" làm tốn ở mọi giờ chạy về sau.

Nhiên liệu sẵn có. Nhà gần cây xăng thì máy xăng tiện. Nhà làm nông có sẵn dầu cho máy cày, máy bơm thì máy dầu đỡ phải trữ hai loại nhiên liệu. Lượng nhiên liệu cần trữ cho một lần mất điện dài cũng là một khoản phải tính, kèm chỗ cất an toàn.

Tiếng ồn và hàng xóm. Nhà san sát ở thị trấn ven biển chạy máy dầu ban đêm dễ sinh chuyện với hàng xóm. Máy inverter êm hơn ở tải nhẹ là một lợi thế thật, không chỉ là quảng cáo.

Chỗ đặt ngoài trời. Máy phải chạy ngoài trời, cách xa cửa và cửa sổ, có mái che hở khi mưa. Nhà không có chỗ như vậy thì phải tính chuyện làm mái che, kệ kê cao, hoặc nghĩ lại xem trạm sạc dự phòng có hợp hơn máy phát không.

Bảo dưỡng. Nhớt, bugi, lọc gió, ắc quy đề (với máy đề điện) là chi phí định kỳ. Máy càng ít dùng càng cần chạy thử định kỳ, nghĩa là càng tốn nhiên liệu cho những lần không mất điện.

Câu nên hỏi người bán và loại máy không nên mua

Mang theo bảng tải đã lập và hỏi đúng những câu sau. Người bán trả lời mơ hồ ở câu nào thì ghi lại câu đó.

  • Công suất liên tục theo W là bao nhiêu, công suất tối đa là bao nhiêu, đo ở điều kiện nào?
  • Máy kéo được tủ lạnh và bơm 750W khởi động lần lượt không, có ai từng chạy thử tải tương tự chưa?
  • Máy có aptomat bảo vệ quá tải trên máy không, có cọc nối đất không, sổ hướng dẫn có tiếng Việt không?
  • Một bình nhiên liệu chạy được bao lâu ở một nửa tải, con số này đo hay ước?
  • Thay nhớt sau bao nhiêu giờ chạy, gần nhà có chỗ bảo hành, có sẵn phụ tùng thay thế không?
  • Máy có cổng nối sẵn cho bộ chuyển nguồn không, nếu muốn nhờ thợ đấu vào điện nhà sau này?

Những máy nên tránh: máy chỉ ghi một con số công suất duy nhất không rõ là tối đa hay liên tục; máy không có aptomat trên thân; máy không có sổ hướng dẫn; máy được rao "chạy được cả điều hoà, bơm, tủ đông cùng lúc" mà công suất liên tục chỉ vài trăm W. Đó là những câu quảng cáo dựa vào công suất tối đa.

Một điều nữa: mua máy về không có nghĩa là cắm ngay vào ổ điện trong nhà. Đưa điện máy phát vào hệ dây của nhà phải qua bộ chuyển nguồn do thợ điện có chứng chỉ lắp. Trước khi có bộ chuyển nguồn, chỉ kéo dây kéo dài từ máy tới từng thiết bị.

Câu hỏi thường gặp

Máy phát điện mini 1.000W chạy được những gì trong nhà?

Nếu 1.000W là công suất liên tục, máy thường đủ cho đèn LED, vài quạt, tivi, modem, sạc điện thoại và một tủ lạnh khởi động lần lượt. Bơm nước, bàn ủi, nồi cơm, ấm siêu tốc thì vượt quá. Tính lại bằng nhãn thiết bị thật của nhà bạn.

Máy phát inverter có đáng hơn máy xăng thường không?

Đáng khi nhà cần chạy đồ điện tử nhạy, cần máy nhẹ và êm, hay chạy tải nhẹ nhiều giờ. Nếu chủ yếu cần kéo bơm lớn, kho lạnh hay mất điện nhiều ngày, máy thường hoặc máy dầu cỡ lớn có khi hợp hơn.

Có nên mua máy lớn hơn nhiều so với nhu cầu cho chắc không?

Không nên dư quá nhiều. Máy lớn tốn nhiên liệu hơn ở mọi giờ chạy, nặng hơn, ồn hơn và khó chỗ đặt hơn. Chừa phần dư vừa đủ cho thiết bị có động cơ lớn nhất khởi động là hợp lý.

Máy dầu có bền hơn máy xăng không?

Máy dầu thường chịu chạy dài tốt hơn, hợp nơi mất điện nhiều ngày, nhưng nặng, ồn, rung và cần thợ quen máy dầu. Với nhà chỉ cần vài giờ mỗi lần mất điện, máy xăng cỡ nhỏ đủ và gọn hơn.

Làm sao biết thiết bị nào có dòng khởi động lớn?

Thiết bị có động cơ hoặc máy nén như tủ lạnh, tủ đông, bơm, máy giặt, điều hoà, cửa cuốn thường có dòng khởi động lớn. Đọc nhãn, hỏi người bán thiết bị, hoặc nhờ thợ đo bằng ampe kìm lúc khởi động.

Có tự nối máy phát vào ổ điện trong nhà để dùng cho tiện được không?

Không. Cắm máy phát ngược vào ổ điện có thể đẩy điện lên lưới, nguy hiểm cho thợ điện lực, và làm cháy máy khi điện lưới có lại. Muốn đưa điện máy phát vào nhà phải nhờ thợ có chứng chỉ lắp bộ chuyển nguồn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138