PhongNang.comPhong Năng
Đo gió, chọn chỗ, dựng cột và bảo trì tua bin

Tua bin gió mùa bão: hạ cột, hãm tua bin và kiểm tra sau giông sét

Việc cần làm với tua bin gió nhỏ trước mùa bão, khi có tin bão, trong lúc bão và sau giông sét: hãm thế nào, khi nào hạ cột, ai làm, và dấu hiệu hư hỏng cần gọi thợ.

a small wind turbine pole lowered and strapped to the ground beside a fish pond bank under heavy grey clouds, wide shot, bright overcast before a storm

Với tua bin gió nhỏ, mùa bão cần một kế hoạch có sẵn từ trước: kiểm tra dây néo, bu lông trước mùa, khi có tin bão thì hãm tua bin và hạ cột lúc trời còn lặng theo đúng quy trình của đơn vị lắp đặt, trong bão tuyệt đối không ra gần cột, sau bão quan sát từ xa rồi mới gọi thợ kiểm tra.

Bão và giông là lúc tua bin gió dễ hỏng nặng nhất và cũng là lúc con người dễ gặp nạn nhất, vì ai cũng muốn "ra xem một chút". Bài này đi theo thứ tự thời gian, từ trước mùa bão tới sau giông sét, kèm những dấu hiệu hư hỏng mà chủ nhà nhìn thấy được từ xa. Mọi việc trèo cột, hạ cột, sửa điện là của đơn vị lắp đặt và thợ điện có chứng chỉ.

Vì sao bão nguy hiểm cho tua bin nhỏ

Tua bin nhỏ được thiết kế để tự bảo vệ ở gió mạnh: nhiều loại có cơ chế xoay lệch khỏi hướng gió hoặc giảm tốc khi gió vượt ngưỡng. Nhưng cơ chế ấy có giới hạn. Trong bão, gió giật đổi hướng liên tục, kèm mưa nặng hạt, có khi cả cành cây, tôn bay. Cánh có thể quay quá tốc, vỡ, văng xa.

Lực gió lên cột và tua bin tăng rất nhanh theo tốc độ gió. Một cột tính đúng vẫn chịu được, nhưng chỉ khi dây néo căng đều, cọc néo chắc, bu lông đủ. Một dây néo chùng do không ai kiểm từ mùa trước là điểm yếu bão tìm ra đầu tiên.

Điều đáng sợ nhất không phải là mất tua bin mà là con người. Cánh văng có thể bay rất xa, cột đổ có thể đè lên mái, lên dây điện. Người chạy ra gạt công tắc, buộc thêm dây khi gió đã lên là tình huống người làm nghề sợ nhất. Vì vậy mọi việc phải xong trước khi gió mạnh.

Lịch việc theo thời gian

Bảng dưới là khung chung; thời điểm cụ thể làm theo quy trình bàn giao của đơn vị lắp đặt và theo dự báo của cơ quan khí tượng.

Thời điểmViệc chủ nhà làmViệc của đơn vị lắp đặt
Trước mùa bãoĐi một vòng nhìn dây néo, cọc néo, chân cột; ghi lại, chụp ảnhKiểm tra định kỳ, chỉnh độ căng dây, siết bu lông, xem cánh
Khi có tin bão hướng về vùng mìnhLiên hệ đơn vị lắp đặt, thống nhất có hạ cột hay không và giờ nàoHạ cột nếu là cột hạ được, khi trời còn lặng
Trước bão vài giờGạt công tắc hãm theo hướng dẫn nếu chưa hạ cột; cất đồ dễ bay quanh cộtĐã hoàn tất việc hạ cột, không còn làm việc trên cao
Trong bãoỞ trong nhà, tránh xa phía có cột và hướng có thể đổKhông làm gì tại hiện trường
Sau bãoQuan sát từ xa, chụp ảnh, không chạm vào cột, dây, thiết bịKiểm tra tổng thể trước khi dựng lại hoặc mở hãm

Điều đáng ghi nhớ trong bảng: mọi việc có người đứng gần cột phải xong khi trời còn lặng. Không có việc gì đáng để ra cột trong lúc gió đã lên.

Hãm tua bin: các cách nói nôm na

Hãm điện. Nhiều tua bin nhỏ có công tắc hãm: khi gạt, máy phát bị "ghì" lại về mặt điện nên quay rất chậm hoặc dừng. Công tắc này do thợ điện lắp, chủ nhà chỉ gạt theo hướng dẫn, và thường chỉ hiệu quả khi gạt lúc gió còn nhẹ hoặc vừa; gạt khi tua bin đang quay quá nhanh trong gió lớn có thể không dừng được và làm nóng thiết bị.

Tự xoay lệch khỏi gió. Một số tua bin có đuôi lái gập hoặc thân xoay lệch khi gió vượt ngưỡng, làm cánh không còn đón thẳng gió. Đây là cơ chế tự động, chủ nhà không can thiệp, nhưng cần biết để không hoảng khi thấy tua bin "quay nghiêng".

Hãm cơ. Một số loại có phanh cơ khí điều khiển từ dưới chân cột. Chỉ dùng theo hướng dẫn cụ thể của đơn vị lắp đặt.

Hạ cột. Với cột hạ được, đây là cách bảo vệ chắc nhất: tua bin nằm sát đất, cánh được cố định, không còn đón gió. Việc hạ cột phải do người đã được hướng dẫn thực hiện, khi trời còn lặng.

Trong lúc bão: những điều tuyệt đối không làm

Danh sách ngắn, nhưng từng điều đều có người đã trả giá:

  • Không ra cột để "gạt thêm cái hãm", "buộc thêm sợi dây" khi gió đã mạnh.
  • Không đứng ở phía cột có thể đổ, kể cả trong nhà; nếu được, ở phòng phía bên kia nhà.
  • Không chạm vào dây điện từ tua bin, bộ điều khiển, tủ điện nếu thấy tia lửa, mùi khét, khói. Nếu có cháy, ra khỏi nhà, gọi 114.
  • Không để trẻ em, người già ra sân xem tua bin quay.
  • Không đi lại gần dây néo, cọc néo khi gió lớn; cáp đứt có thể quất rất mạnh.
  • Không cố cứu tua bin. Tua bin mua lại được, người thì không.
  • Không mở cửa ra nhìn tua bin ở phía hướng gió mạnh; mảnh tôn, cành cây, mảnh cánh có thể bay vào.
  • Không chạy máy phát xăng dầu trong nhà, trong hiên kín để bù điện lúc bão; khí CO không mùi và gây chết người.

Nếu cột đổ lên đường dây điện, tránh xa, báo điện lực địa phương và chính quyền ngay, không tự kéo cột ra.

Sau bão và sau giông sét: trình tự kiểm tra

Khi bão đã qua hẳn và trời lặng, đi theo trình tự dưới đây. Nguyên tắc là nhìn trước, chạm sau, và phần chạm để thợ làm.

  1. Đứng từ xa, ngoài vùng có thể đổ, nhìn tổng thể: cột còn thẳng không, có dây néo nào đứt hay chùng hẳn, có cánh nào mất hay gãy.
  2. Nhìn quanh xem có dây điện lưới nào đứt, võng xuống gần khu đất. Nếu có, tránh xa, báo điện lực, không đi qua.
  3. Đi quanh ngoài vùng cột, tìm mảnh cánh văng ra; ghi vị trí, không cầm lên nếu nằm gần dây điện.
  4. Ngửi và nhìn ở chỗ đặt bộ điều khiển, pin: mùi khét, khói, nóng bất thường, phồng vỏ pin thì không vào, ngắt cầu dao tổng nếu tiếp cận an toàn, gọi 114 nếu có dấu hiệu cháy.
  5. Nếu mọi thứ bình thường, xem màn hình bộ điều khiển và ghi số.
  6. Chụp ảnh tất cả, gửi đơn vị lắp đặt, hẹn kiểm tra trước khi mở hãm hoặc dựng lại cột.
  7. Chỉ mở hãm hoặc dựng lại cột sau khi đơn vị lắp đặt đã kiểm và đồng ý.

Đừng mở hãm "thử xem còn chạy không" khi chưa ai kiểm. Một cánh nứt chân tóc nhìn từ dưới đất không thấy, nhưng có thể vỡ ngay khi quay lại tốc độ cao.

Dấu hiệu tua bin có thể đã bị sét đánh

Bộ điều khiển tắt hẳn, không lên đèn. Dù pin vẫn còn điện và các thiết bị khác bình thường.

Có vết cháy sém, mùi khét ở hộp đấu chân cột, ở đầu dây, ở cọc tiếp địa. Không chạm vào, chụp ảnh từ xa.

Tua bin quay trong gió nhưng màn hình không thay đổi. Có thể phần chỉnh lưu, phần điều khiển hoặc dây đã hỏng.

Đèn, thiết bị trong nhà nối với hệ bị hỏng cùng lúc. Dấu hiệu xung điện đã đi vào hệ; cần thợ kiểm tra cả phần tiếp địa và chống sét.

Cánh có vết nứt, vết cháy, mép bị tách lớp. Sét đánh vào cánh có thể để lại dấu rất nhỏ. Không tự trèo hay tự hạ cột để xem; báo đơn vị lắp đặt.

Sau một lần bị sét, xem lại cả hệ chống sét. Một lần bị sét là lý do để xem lại cả hệ tiếp địa, chống sét. Hỏi thợ có chuyên môn xem cần bổ sung gì, đừng chỉ thay thiết bị hỏng rồi để nguyên như cũ.

Một buổi chiều chuẩn bị trước mùa bão

Chọn một ngày lặng gió, khoảng một tháng trước khi mùa bão thường bắt đầu ở nơi bạn ở. Không cần trèo cao, chỉ cần đi vòng quanh và ghi chép:

  1. Đi một vòng quanh cột từ xa rồi lại gần, nhìn độ căng từng dây néo, nhìn cọc néo, kẹp cáp, chân cột. Chụp ảnh cùng góc với năm ngoái để so.
  2. Đứng dưới đất nghe tua bin quay trong gió nhẹ: tiếng có đều không, có tiếng lạch cạch, tiếng rít mới không.
  3. Dọn quanh chân cột và dọc dây néo: cành cây khô, tấm tôn, bạt, chậu cây, những thứ gió có thể cuốn vào cột hoặc vào cánh.
  4. Tỉa những cành cây có thể quật vào dây néo hoặc vào cánh khi gió lớn. Cây cao thì gọi người có kinh nghiệm, không tự trèo.
  5. Kiểm tra dải đất hạ cột còn trống không, không ai để máy cày, rơm rạ trên đó.
  6. Lấy tờ quy trình hãm tua bin, hạ cột ra đọc lại cùng người trong nhà; dán cạnh bộ điều khiển.
  7. Gọi đơn vị lắp đặt hẹn lịch kiểm tra trước mùa bão và thống nhất ai hạ cột khi có tin bão, liên lạc bằng cách nào nếu mất điện, mất sóng.

Ghi kết quả vào sổ cùng ngày. Một buổi chiều này thường đủ phát hiện phần lớn các điểm yếu mà bão sẽ tìm ra.

Dựng lại sau bão: thống nhất trước những gì

Sau bão, ai cũng muốn tua bin quay lại ngay, nhất là khi lưới điện còn mất và nhà cần điện. Đây lại là lúc dễ làm vội nhất. Trước khi dựng lại cột hoặc mở hãm, thống nhất với đơn vị lắp đặt ba việc: kiểm cánh từng chiếc khi cột còn nằm, kiểm dây néo và cọc néo sau khi đất đã ngấm mưa, và kiểm phần điện nếu có dấu hiệu nước vào hộp đấu.

Đất sau bão thường mềm, cọc néo có thể đã nhổ lên một chút mà mắt thường khó thấy. Dựng cột lên khi đất còn sũng nước, kéo căng dây néo, có thể làm cọc nhổ thêm. Nhiều đơn vị chờ đất ráo rồi mới căng lại dây.

Nếu cánh mất hoặc gãy một chiếc, tua bin không được chạy với số cánh còn lại, vì mất cân bằng sẽ làm rung mạnh và phá ổ trục. Phải thay đủ bộ cánh theo chỉ dẫn của nhà sản xuất qua đơn vị lắp đặt.

Trong lúc chờ, dùng nguồn dự phòng khác đúng cách và an toàn. Ghi lại tất cả hư hỏng, ảnh chụp, ngày sửa vào sổ; lần bão sau bạn sẽ biết điểm nào của hệ yếu nhất.

Câu hỏi thường gặp

Có cần hạ cột mỗi khi có giông không?

Không nhất thiết. Với giông thông thường, tua bin được thiết kế để tự bảo vệ và có thể hãm theo hướng dẫn. Hạ cột thường dành cho bão mạnh có dự báo trước. Thống nhất ngưỡng hạ cột với đơn vị lắp đặt ngay từ lúc bàn giao.

Tua bin đang quay rất nhanh trong gió lớn, gạt công tắc hãm có được không?

Nhiều loại tua bin không nên hãm điện khi đang quá tốc vì có thể không dừng được và làm nóng thiết bị. Làm theo đúng hướng dẫn của đơn vị lắp đặt. Nếu chưa kịp hãm trước khi gió lên, ở trong nhà, không ra cột.

Cột không hạ được thì mùa bão làm gì?

Kiểm tra dây néo, bu lông kỹ trước mùa, hãm tua bin trước khi gió lên theo hướng dẫn, và giữ người nhà tránh xa phía cột có thể đổ. Nếu vùng hay có bão mạnh, nên bàn với đơn vị lắp đặt về việc chuyển sang cột hạ được.

Sau bão thấy tua bin vẫn quay bình thường, có cần gọi thợ không?

Nên báo và gửi ảnh cho đơn vị lắp đặt. Bão có thể làm dây néo chùng, bu lông lỏng, cánh nứt nhỏ mà nhìn từ dưới đất không thấy. Một lần kiểm tra sau bão lớn rẻ hơn nhiều so với sửa khi cánh vỡ.

Tua bin có hút sét về nhà không?

Cột cao trên đất trống là điểm dễ bị sét đánh, nên phải có tiếp địa và chống sét làm đúng từ đầu, do người có chuyên môn thực hiện. Khi đã làm đúng, sét được dẫn xuống đất ở chân cột thay vì đi vào nhà qua dây điện.

Có nên bảo hiểm cho tua bin gió không?

Đó là lựa chọn riêng của mỗi nhà, tuỳ giá trị hệ và mức rủi ro bão ở nơi ở. Nếu quan tâm, hỏi trực tiếp các đơn vị bảo hiểm về phạm vi chi trả với thiết bị ngoài trời và điều kiện đi kèm như phải có biên bản nghiệm thu, lịch bảo trì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138