PhongNang.comPhong Năng
Đo gió, chọn chỗ, dựng cột và bảo trì tua bin

Tua bin gió quay mà không ra điện: trình tự khoanh vùng lỗi cho chủ nhà

Cánh vẫn quay mà pin không lên: bốn nhóm nguyên nhân hay gặp, cách đọc màn hình bộ điều khiển, trình tự quan sát an toàn và lúc nào phải gọi thợ điện có chứng chỉ.

a farmer seen from behind standing on a fish pond bank at dusk looking up at a spinning small wind turbine, controller box with a blank dark display in a wooden shed nearby

Tua bin quay mà không ra điện thường rơi vào bốn nhóm: pin đã đầy và bộ điều khiển đang xả bớt sang tải xả; gió chưa đủ để điện áp vượt mức pin nên chưa sạc; công tắc hãm hay cầu dao đang ở vị trí ngắt; hoặc có lỗi ở dây, bộ chỉnh lưu, bộ điều khiển, máy phát. Ba nhóm đầu chủ nhà tự nhận ra được bằng cách nhìn màn hình và vị trí công tắc; nhóm cuối là việc của thợ điện có chứng chỉ.

Bài này giải thích đường đi của điện từ tua bin về pin bằng ví dụ đời thường, đưa ra trình tự quan sát an toàn, bảng triệu chứng, và những việc tuyệt đối không tự làm. Chủ nhà chỉ nhìn, ghi số, gạt công tắc theo đúng hướng dẫn đã được bàn giao; không mở hộp đấu, không đo điện ở đầu dây, không nối tắt thiết bị.

Điện đi từ cánh quạt về pin như thế nào

Hình dung một con đường có ba trạm. Trạm đầu là máy phát ở đầu cột: cánh quay làm máy phát sinh ra điện, thường là điện xoay chiều có điện áp thay đổi theo tốc độ quay, quay càng nhanh điện áp càng cao. Trạm thứ hai là bộ chỉnh lưu và bộ điều khiển sạc: đổi điện đó thành điện một chiều, quyết định khi nào sạc vào pin, sạc mạnh hay nhẹ, và khi pin đầy thì đẩy phần thừa sang tải xả để tua bin không quay tự do. Trạm cuối là pin.

Điểm quan trọng: điện chỉ chảy vào pin khi điện áp từ tua bin cao hơn điện áp của pin. Giống như nước chỉ chảy vào bể khi mực nước nguồn cao hơn mực trong bể. Ví dụ giả định: hệ pin 24 V. Khi gió nhẹ, tua bin quay chậm, điện áp chưa vượt được mức pin, nên cánh vẫn quay mà dòng sạc bằng không. Khi gió mạnh lên, tua bin quay nhanh hơn, điện áp vượt mức pin, dòng sạc mới bắt đầu.

Vì vậy "cánh quay" chưa có nghĩa là "đang ra điện". Có một khoảng tốc độ gió mà tua bin quay nhìn rất vui mắt nhưng điện ra gần như không đáng kể. Hiểu điều này giúp tránh gọi thợ vì một chuyện bình thường, và cũng giúp nhận ra khi nào là bất thường thật.

Bốn nhóm nguyên nhân, từ thường gặp tới hiếm

Pin đã đầy. Bộ điều khiển ngừng sạc và chuyển phần điện thừa sang tải xả, thường là điện trở toả nhiệt. Màn hình hiện điện áp pin ở mức cao, có đèn hoặc biểu tượng báo đang xả. Đây là hệ đang làm đúng việc; chỉ là nhà không dùng hết điện.

Gió chưa đủ. Tua bin quay chậm hoặc quay từng đợt, dòng sạc trên màn hình bằng không hoặc nhảy lên rồi tắt. So với số đo gió: nếu gió ở mặt đất chỉ nhẹ, đó là chuyện bình thường.

Đang bị ngắt ở đâu đó. Công tắc hãm còn ở vị trí hãm từ lần trước, cầu dao giữa tua bin và bộ điều khiển bị ngắt, hoặc cầu dao phía pin bị nhảy. Đây là lỗi hay gặp sau bão, sau bảo dưỡng, sau khi có người trong nhà gạt nhầm.

Có lỗi thiết bị hoặc dây. Dây đứt hoặc lỏng ở hộp đấu chân cột, chuột cắn dây, nước vào hộp đấu, bộ chỉnh lưu hỏng, bộ điều khiển hỏng, máy phát hỏng, hay hậu quả của sét. Nhóm này chủ nhà chỉ quan sát dấu hiệu và gọi thợ.

Trình tự quan sát an toàn trước khi gọi thợ

Làm theo thứ tự, mỗi bước ghi lại kết quả. Không mở nắp thiết bị nào, không chạm vào đầu dây.

  1. Đo hoặc ước gió ở mặt đất ngay lúc đó. Nếu gió nhẹ, đợi một lúc gió vừa rồi quan sát lại.
  2. Nhìn màn hình bộ điều khiển: điện áp pin bao nhiêu, dòng sạc bao nhiêu, có biểu tượng báo lỗi, báo pin đầy, báo đang xả không. Chụp ảnh màn hình.
  3. Nhìn vị trí công tắc hãm: đang ở chế độ chạy hay hãm. Nếu đang hãm và không có lý do, đối chiếu tờ quy trình bàn giao trước khi gạt.
  4. Nhìn các cầu dao của hệ theo nhãn: cái nào đang ngắt. Nếu một cầu dao bị nhảy, đừng bật lại ngay nhiều lần; ghi lại và hỏi thợ, vì cầu dao nhảy là có lý do.
  5. Nhìn tải xả từ khoảng cách an toàn: có đang nóng, có đèn báo không. Không sờ tay vào.
  6. Đi ra chân cột nhìn hộp đấu, dây đi xuống: có bị bung, đứt, có dấu chuột cắn, vết cháy không. Chỉ nhìn.
  7. Ghi tất cả vào sổ, gửi ảnh và mô tả cho đơn vị lắp đặt.

Sáu bước đầu thường giải đáp được ba nhóm nguyên nhân đầu. Nếu tất cả đều bình thường mà gió vừa phải vẫn không có dòng sạc, đó là lúc cần thợ.

Bảng triệu chứng và việc nên làm

Bảng dưới gom các tình huống chủ nhà hay gặp. Cột cuối nói rõ khi nào dừng lại và gọi người có chuyên môn.

Triệu chứngKhả năng caoChủ nhà làmGọi thợ khi
Cánh quay chậm, dòng sạc bằng 0Gió chưa đủSo số đo gió, chờ gió vừaGió vừa phải nhiều ngày vẫn bằng 0
Pin ở mức cao, tải xả nóngPin đầy, hệ đang xả bớtKhông cần làm gìTải xả quá nóng, có mùi khét
Màn hình tắt hẳnCầu dao phía pin ngắt, bộ điều khiển hỏng, sétXem cầu dao theo nhãnCầu dao bình thường mà màn hình vẫn tắt
Cánh quay rất nhanh, gầm lớn, không sạcMất kết nối với tải, nguy cơ quá tốcKhông ra gần cột; hãm theo hướng dẫn nếu gió còn vừaNgay lập tức
Cánh không quay dù gió vừaĐang hãm, kẹt vòng bi, kẹt đuôi láiXem công tắc hãmCông tắc ở chế độ chạy mà vẫn không quay
Cầu dao nhảy lặp lạiChạm chập, quá dòngKhông bật lại nhiều lầnNgay lập tức

Trường hợp tua bin quay rất nhanh, tiếng gầm lớn mà không sạc là tình huống cần cẩn thận nhất, vì tua bin có thể đã mất tải và đang quay tự do. Đứng xa, giữ người nhà tránh xa, gọi đơn vị lắp đặt.

Ghi số liệu thế nào để thợ chẩn đoán nhanh

Thợ tới mà chỉ nghe "tua bin không ra điện" thì phải dò lại từ đầu. Mang cho họ một bảng như dưới đây, ghi vài ngày trước khi họ tới. Các dòng là số giả định cho hệ pin 24 V, để thấy cách ghi.

GiờGió đo ở mặt đấtCánh quay thế nàoĐiện áp pinDòng sạcGhi chú
7 giờ2 m/sChậm, từng đợt24,5 V0 ABình thường với gió nhẹ
12 giờ4 m/sĐều25,0 V0 AGió vừa mà vẫn bằng 0, đáng ngờ
16 giờ6 m/sNhanh25,2 V0 AKhông có đèn xả, không báo lỗi
20 giờ3 m/sĐều24,8 V0 ACông tắc ở chế độ chạy, cầu dao đều đóng

Trong ví dụ này, gió từ vừa tới khá, công tắc và cầu dao đều đúng, pin không đầy, mà dòng sạc luôn bằng không. Thợ nhìn bảng sẽ nghĩ ngay tới dây, hộp đấu, bộ chỉnh lưu hay bộ điều khiển, và mang đúng dụng cụ. Kèm thêm ảnh màn hình, ảnh công tắc, ảnh hộp đấu chụp từ ngoài, video tua bin quay có tiếng. Năm phút ghi chép có thể tiết kiệm cả buổi dò lỗi.

Những việc không được tự làm, dù trên mạng có người chỉ

Khi tua bin không ra điện, dễ có người mách cách "thử cho nhanh". Những việc dưới đây chủ nhà không làm:

  • Mở hộp đấu ở chân cột hay nắp bộ điều khiển để "xem dây lỏng".
  • Dùng đồng hồ đo điện chọc vào đầu dây từ tua bin. Khi tua bin quay nhanh, điện áp ở đó có thể cao hơn nhiều so với điện áp pin.
  • Nối thẳng dây từ tua bin vào pin, bỏ qua bộ điều khiển. Pin có thể bị sạc quá, nóng, phồng, cháy.
  • Tháo tải xả ra vì "nó nóng quá, tốn điện". Không có tải xả, khi pin đầy tua bin có thể quay tự do quá tốc.
  • Trèo cột kiểm tra, hay hạ cột một mình.
  • Bật lại cầu dao nhảy nhiều lần liên tiếp.
  • Thay pin bằng pin cũ tháo từ xe hay pin trôi nổi không rõ nguồn gốc.

Nếu thấy pin phồng, nóng, có mùi lạ, ra khỏi chỗ đặt pin, ngắt cầu dao tổng nếu tiếp cận được an toàn, và gọi 114 nếu có khói hoặc lửa.

Khi thiết bị không hỏng mà là kỳ vọng sai

Có những trường hợp đơn vị lắp đặt tới kiểm, mọi thứ đều ổn, mà chủ nhà vẫn thấy "tua bin không ra điện". Nguyên nhân thường không nằm ở thiết bị mà ở gió: tua bin đặt trong vùng gió rối, cột thấp so với hàng cây, hoặc nơi ở vốn ít gió hơn người ta tưởng.

Dấu hiệu là tua bin quay nhiều giờ trong ngày nhưng phần lớn ở tốc độ thấp, dòng sạc thỉnh thoảng mới lên, và chỉ thật sự ra điện vào vài buổi gió mạnh. Khi đó, thay bộ điều khiển hay thay tua bin cũng không giải quyết được.

Việc nên làm là mở lại cuốn sổ đo gió, xem lại vị trí và chiều cao cột theo quy tắc vượt vật cản, và hỏi đơn vị lắp đặt xem dời cột, nâng cột có cải thiện được không. Đôi khi câu trả lời thật thà là ghép thêm nguồn khác, như tấm pin mặt trời cho mùa lặng gió, hơn là cố ép tua bin làm việc mà gió nơi đó không cho phép.

Ghi kết quả kiểm tra của thợ vào sổ, kể cả khi "không có lỗi". Thông tin này giúp lần sau bạn phân biệt nhanh giữa lỗi thiết bị và chuyện gió.

Câu hỏi thường gặp

Tua bin quay cả ngày mà pin vẫn không đầy là do đâu?

Thường là do gió chỉ đủ để tua bin quay chậm, điện áp chưa vượt được mức pin hoặc chỉ sạc rất nhẹ, trong khi nhà dùng điện nhiều hơn lượng sạc vào. Ghi lại dòng sạc ở nhiều mức gió và so với tải tiêu thụ của nhà để thấy chênh lệch.

Tải xả nóng ran có phải là đang lãng phí điện không?

Tải xả nóng nghĩa là pin đã đầy và hệ đang đốt bớt phần điện thừa để bảo vệ pin và giữ tua bin không quay tự do. Đó là hệ đang làm đúng việc. Nếu muốn dùng phần điện đó, hỏi đơn vị lắp đặt về cách bố trí tải hữu ích, đừng tự tháo tải xả.

Có thể tự thay bộ điều khiển sạc khi nghi hỏng không?

Không nên. Bộ điều khiển phải hợp với tua bin, điện áp hệ và loại pin, và việc thay thế đụng tới đấu nối điện một chiều có dòng lớn. Nên để thợ điện có chứng chỉ kiểm tra, xác định đúng lỗi rồi mới thay.

Sau khi mất điện lưới, tua bin cũng không sạc nữa, có liên quan không?

Nếu hệ hoàn toàn độc lập thì thường không liên quan. Nếu hệ có dùng chung tủ điện hoặc thiết bị với lưới, một số thiết bị có thể tự ngắt khi mất lưới. Trường hợp này phải hỏi đơn vị lắp đặt và thợ điện; không tự đấu lại để "chạy tạm".

Chuột cắn dây có làm tua bin ngừng sạc không?

Có thể. Chuột hay cắn dây ở chỗ dây đi vào chòi, vào nhà kho, nơi ấm và kín. Nếu thấy vết cắn, phân chuột quanh dây, đừng chạm vào, ghi lại và gọi thợ thay dây, đi dây lại trong ống bảo vệ.

Làm sao biết tua bin hỏng hay chỉ là nơi ở ít gió?

So số đo gió và số ghi trên bộ điều khiển trong nhiều ngày. Nếu những lúc gió vừa, gió mạnh vẫn không có dòng sạc, khả năng là lỗi thiết bị. Nếu dòng sạc có lên khi gió mạnh nhưng hiếm khi có gió mạnh, vấn đề nằm ở gió và vị trí.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138