PhongNang.comPhong Năng
Điện gió nhỏ: hiểu và chọn tua bin

Điện gió nhỏ có hiệu quả không: tự trả lời bằng gió nơi mình ở

Điện gió gia đình chỉ đáng làm khi gió ở độ cao cánh đủ mạnh và nhu cầu điện hợp. Cách tự đánh giá bằng ba mức gió, phép lập phương và danh sách nên – không nên.

An older couple seen from behind standing on a grassy dune watching a small wind turbine on a tall pole, wide shot, sea and moving clouds, golden late afternoon

Điện gió nhỏ có hiệu quả hay không gần như chỉ tuỳ vào một thứ: gió ở đúng độ cao đặt cánh nhà bạn mạnh và đều đến đâu. Nơi trống trải ven biển, đỉnh đồi, bãi bồi có gió khá quanh năm hoặc một mùa dài, tua bin nhỏ có thể gánh được một phần điện đáng kể, nhất là ban đêm và mùa ít nắng. Nơi gió yếu, nhiều cây, sát nhà khác, tua bin thường chỉ quay cho đẹp, và tiền đó đặt vào chỗ khác có ích hơn.

Bài này giúp bạn tự trả lời câu hỏi "nhà mình có nên làm điện gió không" trước khi gặp người bán: ba điều quyết định, cách ước gió bằng mắt theo ba mức, vì sao một mét mỗi giây chênh lệch lại quan trọng đến thế, danh sách những trường hợp đáng làm và không đáng làm, và lộ trình sáu bước để đi tới quyết định mà không vội. Các con số dùng trong bài đều là ví dụ giả định.

Ba điều quyết định trước cả chuyện chọn máy

Gió ở độ cao cánh, không phải gió ở sân. Gió sát mặt đất bị cỏ, cây, nhà cửa ghìm lại. Lên cao vài chục mét gió thường mạnh và đều hơn rõ rệt. Nên câu hỏi không phải "nhà mình gió có nhiều không" mà là "ở độ cao mình đặt được cánh một cách an toàn, gió ra sao". Hai nhà cạnh nhau, một nhà đặt cánh trên cột vượt ngọn cây, một nhà đặt sát mái, sẽ có kết quả rất khác.

Mình cần điện để làm gì, vào lúc nào. Điện gió hợp với tải nhỏ, đều, chạy cả ban đêm như đèn bảo vệ, camera, sạc điện thoại, bộ phát sóng, sục khí nhỏ. Nó không hợp để gánh máy lạnh, bếp điện hay máy bơm lớn chạy liên tục. Nếu nhu cầu chủ yếu vào buổi trưa nắng thì nắng thường dễ hơn gió.

Mình đang có nguồn gì. Nhà đã có lưới điện ổn định thì tua bin nhỏ hiếm khi đáng công. Nhà xa lưới, lưới yếu hay mất điện dài ngày, hoặc đã có vài tấm pin và bộ ắc quy, thì tua bin có chỗ để bù vào lúc trời tối, mùa mưa, ngày âm u. Hệ ghép gió với nắng có danh mục riêng trên Phong Năng.

Ước gió bằng mắt: ba mức để bắt đầu

Trước khi có máy đo, bạn có thể ước thô gió nơi mình theo những dấu hiệu dưới đây, quan sát ở chỗ cao và trống gần vị trí dự định, vào nhiều buổi trong vài tuần. Bảng chỉ để định hướng, không thay cho việc đo.

MứcDấu hiệu thường thấyGợi ý ban đầu
Gió yếuLá xào xạc nhẹ, khói bếp bay gần như thẳng, mặt ao phẳng phần lớn thời gianĐiện gió khó đáng làm, nghĩ tới nguồn khác
Gió vừaCành nhỏ lay đều, quần áo phơi bay ngang nhiều giờ trong ngày, mặt ao gợn nhẹCó thể cân nhắc nếu đặt cánh đủ cao, cần đo kỹ
Gió kháCây ven bờ nghiêng hẳn về một phía, cát bay thành vệt, quần áo phơi khô rất nhanh, gió kéo dài nhiều thángĐáng đo nghiêm túc và hỏi đơn vị lắp đặt

Dấu hiệu đáng tin nhất là cây cối bị gió uốn lâu năm: cây ven biển mọc nghiêng, tán lệch hẳn về một bên. Đó là bằng chứng gió mạnh lặp lại nhiều năm, không phải một buổi chiều.

Việc đo gió bằng máy cầm tay, ghi nhật ký và chọn chỗ đặt cột có bài riêng trong danh mục lắp đặt tua bin. Ở đây chỉ cần biết mình đang ở mức nào để quyết có đi tiếp hay không.

Vì sao chênh một mét mỗi giây lại chênh cả nửa sản lượng

Năng lượng gió mang theo tỷ lệ với lập phương tốc độ gió, nghĩa là tốc độ nhân với chính nó ba lần. Nghe trừu tượng nhưng tính thử thì thấy ngay.

Ví dụ giả định: so hai nơi, một nơi gió thường bốn mét mỗi giây, nơi kia năm mét mỗi giây. Bốn nhân bốn nhân bốn bằng 64. Năm nhân năm nhân năm bằng 125. Chỉ nhỉnh hơn một mét mỗi giây mà năng lượng gió gần gấp đôi. Lên sáu mét mỗi giây thì là 216, gấp hơn ba lần so với bốn mét mỗi giây.

Điều này có hai hệ quả thực tế. Thứ nhất, nâng cánh lên cao hơn để thoát khỏi lớp gió chậm sát mặt đất thường đáng giá hơn đổi sang máy to hơn. Thứ hai, ước lượng gió sai một chút là kỳ vọng sai rất nhiều. Một người bán nói "chỗ này gió năm, sáu mét đấy" trong khi thực tế chỉ bốn mét mỗi giây, thì sản lượng thật có thể chỉ còn một nửa, thậm chí một phần ba so với lời hứa.

Vì vậy, đừng quyết dựa trên một buổi chiều gió lộng. Hãy nhìn nhiều buổi, nhiều mùa, và nhớ rằng những ngày gió mạnh làm ra phần lớn điện năng của cả năm.

Ngược lại cũng đúng: một mùa lặng gió kéo dài vài tháng có thể khiến tua bin gần như đứng yên suốt mùa đó. Nếu nhu cầu điện của bạn rơi đúng vào mùa lặng gió, thì dù gió cả năm có vẻ khá, tua bin vẫn không gánh được lúc cần nhất. Ghi sổ theo tháng giúp thấy điều này sớm.

Khi nào điện gió nhỏ đáng làm

Những trường hợp dưới đây là nơi tua bin nhỏ thường phát huy được, miễn là việc đo gió và lắp đặt làm đúng:

  • Nhà, trại, ao nuôi trên bãi trống ven biển hoặc đỉnh đồi, có gió khá kéo dài nhiều tháng.
  • Nơi xa lưới điện hoặc lưới yếu, đang phải chạy máy phát xăng dầu cho đèn và thiết bị nhỏ.
  • Nơi mùa gió mạnh trùng với mùa ít nắng, nên gió bù được phần nắng thiếu.
  • Nhu cầu điện ban đêm đều đặn: đèn bảo vệ, camera, bộ phát sóng, sục khí nhỏ.
  • Đã có sẵn bộ ắc quy, bộ đổi điện trong hệ nắng, chỉ cần thêm nguồn sạc ban đêm.
  • Có người ở gần để nhìn, nghe máy hằng ngày và gọi thợ khi có tiếng lạ.

Điểm chung của các trường hợp này là gió có thật, tải nhỏ và đều, và có người trông. Thiếu một trong ba, hiệu quả giảm nhanh.

Khi nào không đáng làm

Ngược lại, những trường hợp sau đây thường dẫn tới thất vọng, dù máy tốt và thợ giỏi:

  • Nhà trong làng, trong phố, xung quanh nhiều cây cao và nhà khác.
  • Chỉ đặt được cánh sát mái nhà hoặc thấp hơn ngọn cây quanh đó.
  • Đã có lưới điện ổn định và mục tiêu chính là giảm tiền điện.
  • Mong muốn "điện miễn phí", không tính đến bảo trì phần quay, thay ổ trục, thay ắc quy theo thời gian.
  • Không có ai ở gần để theo dõi, mùa bão không ai hạ cột hay hãm máy.
  • Nơi đặt cột phải gần đường dây điện, đường đi chung, hoặc sát nhà hàng xóm.

Nói "không đáng" không có nghĩa là bỏ ý tưởng năng lượng sạch. Nhiều nhà trong trường hợp này hợp với vài tấm pin nhỏ, thiết bị năng lượng mặt trời rời, hoặc đơn giản là thay thiết bị tiêu tốn điện, những đề có ở các danh mục khác trên Phong Năng.

Chi phí nằm ở đâu, nói bằng yếu tố

Cột thường tốn hơn người ta tưởng. Nhiều người chỉ hỏi giá máy, trong khi cột, móng, dây néo và công dựng cột nhiều khi là phần lớn của cả hệ. Cột càng cao thì càng tốn, nhưng cột thấp lại làm máy mất gió. Khi nghe báo giá, hãy tách riêng phần máy và phần cột để thấy rõ mình đang trả cho cái gì.

Quãng dây từ chân cột về chỗ dùng điện. Đặt cột xa nhà cho an toàn và đỡ ồn thì dây phải dài hơn, cỡ dây lớn hơn để không mất điện trên đường đi. Đây là phần thợ điện tính, chủ nhà chỉ cần biết nó là một khoản riêng.

Ắc quy và bộ điều khiển. Tua bin không chạy thiết bị trực tiếp được. Điện phải qua bộ điều khiển sạc vào ắc quy rồi mới ra tải, nhiều nhà cần thêm bộ đổi điện. Dung lượng ắc quy càng lớn thì càng tốn, và ắc quy có tuổi thọ, đến lúc phải thay.

Bảo trì phần quay qua nhiều năm. Ổ trục, cánh, bu lông, khớp xoay hao mòn theo thời gian, nhất là ở ven biển. Tính trước ai bảo trì, bao lâu một lần, có cần hạ cột không. Một hệ rẻ lúc mua nhưng không ai bảo trì thường đắt nhất về sau.

Lộ trình sáu bước trước khi xuống tiền

Không cần vội. Một quyết định đúng về điện gió thường mất vài tuần đến vài tháng quan sát. Trình tự dưới đây giúp bạn đi từ cảm giác tới số liệu:

  1. Quan sát gió ở chỗ cao, trống gần nhà theo ba mức ở trên, ghi vào sổ ít nhất vài tuần, tốt nhất qua cả mùa gió và mùa lặng.
  2. Liệt kê thiết bị muốn chạy bằng điện gió, công suất ghi trên nhãn và số giờ dùng mỗi ngày, cộng ra số oát giờ cần.
  3. Mượn hoặc mua một máy đo gió cầm tay, đo ở độ cao gần với chỗ định đặt cánh nhất mà an toàn, không trèo lên chỗ cao khi gió mạnh.
  4. Mời một hai đơn vị lắp đặt đến xem chỗ, đưa họ sổ ghi gió và danh sách tải, nghe họ ước sản lượng bằng số giả định có giải thích.
  5. Hỏi chính quyền xã, phường về việc dựng cột cao và khoảng cách với nhà bên cạnh, tra văn bản hiện hành nếu cần.
  6. So các phương án: gió, nắng, gió với nắng, hay không làm gì thêm, dựa trên số đã ghi chứ không dựa trên hình quảng cáo.

Ở bước bốn, đơn vị lắp đặt đàng hoàng sẽ nói thẳng nếu chỗ của bạn không hợp điện gió. Nghe được câu đó là một tin tốt, vì nó tiết kiệm cho bạn cả cái cột lẫn mấy năm bảo trì.

Câu hỏi thường gặp

Gió bao nhiêu thì nên lắp tua bin gió gia đình?

Không có ngưỡng chung cho mọi nhà, nhưng nơi gió ở độ cao cánh thường xuyên dưới mức cành nhỏ lay đều thì hiếm khi đáng làm. Nơi cây cối bị gió uốn nghiêng lâu năm, gió kéo dài nhiều tháng mới đáng đo kỹ và hỏi đơn vị lắp đặt.

Điện gió nhỏ có thay được điện lưới không?

Với hầu hết hộ gia đình là không. Tua bin nhỏ hợp với tải nhẹ và đều như đèn, camera, sạc thiết bị. Máy lạnh, bếp điện, máy bơm lớn cần nguồn lớn và ổn định hơn nhiều.

Nhà trong làng nhiều cây có làm điện gió được không?

Làm được nhưng thường thất vọng, vì gió dưới tán cây yếu và rối. Muốn có ích phải đặt cánh cao hơn hẳn ngọn cây, kéo theo cột cao, móng, dây néo và giấy phép, nên thường không đáng.

Có nên thử một tua bin thật nhỏ trước không?

Một tua bin nhỏ đặt đúng chỗ có thể giúp bạn hiểu gió nơi mình, nhưng nó không thay được máy đo gió. Nếu làm thử, coi đó là thiết bị học, đừng đặt kỳ vọng sản lượng và vẫn để thợ đấu điện.

Điện gió có cần bảo trì nhiều không?

Nhiều hơn tấm pin, vì có phần quay. Ổ trục, bu lông, cánh, khớp xoay cần kiểm định kỳ, nhất là ở ven biển nhiều muối và sau mùa bão. Nên tính chuyện ai bảo trì ngay từ đầu.

Đơn vị lắp đặt nói chỗ nhà mình không hợp điện gió thì sao?

Đó thường là lời khuyên thật lòng và đáng nghe. Hãy hỏi lý do cụ thể, xem số họ ước, rồi cân nhắc nguồn khác như nắng hay thiết bị rời. Một người bán chịu nói không là người đáng tin để hỏi tiếp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138