PhongNang.comPhong Năng
Điện dự phòng khi mất điện: chọn, tính và đặt

Bảo dưỡng máy phát điện ít dùng và cất xăng dầu: để cả năm vẫn nổ khi cần

Máy phát cất cả năm hay không nổ đúng lúc bão. Lịch chạy thử hằng tháng, bảo dưỡng theo mốc, xử lý xăng cũ trước khi cất lâu và cách cất can xăng dầu an toàn.

Close-up of hands checking the oil dipstick of a small generator on a wooden workbench in an open-sided farm shed, golden late afternoon light, green field behind

Máy phát điện ít dùng muốn nổ được đúng đêm bão thì cần ba việc: chạy thử có tải mỗi tháng, xử lý xăng trước khi cất lâu để xăng cũ không đóng cặn trong bộ chế hoà khí, và cất nhiên liệu đúng cách, đúng lượng, xa nguồn lửa. Nhiều máy được mua sau một mùa bão, cất trong kho, tới mùa sau giật mãi không nổ, đơn giản vì xăng cũ và ắc quy đề đã yếu.

Phần dưới là lịch bảo dưỡng chủ nhà tự theo được, bảng việc theo mốc, cách xử lý xăng cũ, cách cất can xăng dầu, những thứ chủ nhà tự kiểm và những thứ phải để thợ máy. Mọi mốc giờ chạy nói ở đây là ví dụ; sổ hướng dẫn của máy là căn cứ cuối cùng.

Vì sao máy để lâu không chịu nổ

Xăng cũ. Xăng để lâu trong bình và trong bộ chế hoà khí dần biến chất, phần dễ bay hơi bay đi, phần còn lại đặc và để lại cặn. Lỗ nhỏ trong bộ chế hoà khí bị tắc, máy giật mãi không nổ hoặc nổ rồi tắt.

Ắc quy đề yếu. Máy có đề điện dùng một ắc quy nhỏ. Để lâu không chạy, ắc quy tự xả dần, tới lúc cần thì không đủ sức đề.

Nhớt đọng, gioăng khô. Máy không chạy lâu thì nhớt chảy hết xuống đáy, lúc nổ lại các chi tiết chạy khô vài giây đầu. Gioăng cao su có thể khô, rỉ.

Ẩm và chuột. Kho ẩm làm bugi, đầu dây, ổ cắm trên máy bị gỉ. Chuột làm tổ trong lọc gió, cắn dây. Ở vùng ven biển, hơi muối làm gỉ nhanh hơn.

Máy đặt nghiêng, kê tạm. Máy cất nghiêng, lật nằm để tiết kiệm chỗ có thể làm nhớt tràn sang buồng đốt hoặc lọc gió. Cất máy đứng thẳng trên nền phẳng, đúng tư thế khi chạy.

Máy không có tải khi thử. Nổ máy cho chạy không vài phút rồi tắt thì biết máy nổ, nhưng không biết máy có kéo được tải không, và phần điện của máy cũng không được "tập".

Lịch chạy thử mỗi tháng

Chọn một ngày cố định, ví dụ ngày đầu tháng, buổi sáng trời khô. Làm ngoài trời, đúng chỗ đặt máy khi mất điện.

  1. Đẩy máy ra chỗ đặt ngoài trời, ống xả quay ra xa nhà. Nhìn quanh máy: dầu rỉ, dây nứt, tổ chuột.
  2. Kiểm mức nhớt bằng que thăm khi máy đang nguội, đặt trên nền phẳng. Thiếu thì châm đúng loại theo sổ.
  3. Kiểm nhiên liệu. Nếu bình đã cạn từ lần cất trước, đổ một lượng xăng mới vừa đủ chạy thử.
  4. Nổ máy, để chạy đều vài phút.
  5. Cắm một tải thật qua dây kéo dài, ví dụ một bóng đèn, một quạt, hoặc ấm đun tuỳ cỡ máy, chạy khoảng nửa tiếng.
  6. Rút tải, để máy chạy không thêm ít phút cho nguội dần, rồi tắt theo sổ hướng dẫn.
  7. Ghi ngày, số giờ chạy, việc đã làm vào sổ theo dõi.

Nếu nhà có bộ chuyển nguồn do thợ lắp, mỗi vài tháng thử luôn việc chuyển nguồn theo đúng các bước thợ dặn, có người hiểu biết đứng cạnh. Không thử chuyển nguồn khi không chắc mình làm đúng thứ tự.

Việc bảo dưỡng theo mốc

Mốc giờ chạy cụ thể khác nhau giữa các máy. Bảng dưới là khung để chủ nhà chép vào sổ, rồi điền đúng con số theo sổ hướng dẫn của máy mình.

MốcViệcAi làm
Mỗi lần trước khi chạyNhìn quanh máy, kiểm nhớt, nhiên liệu, dây, ổ cắmChủ nhà
Mỗi thángChạy thử có tải, ghi sổ; sạc ắc quy đề nếu máy có đề điện và sổ yêu cầuChủ nhà
Lần chạy đầu của máy mớiThay nhớt sớm theo sổ (máy mới hay có mốc thay nhớt đầu tiên rất sớm)Chủ nhà hoặc thợ
Theo số giờ chạy ghi trong sổThay nhớt, vệ sinh hoặc thay lọc gióChủ nhà nếu sổ cho phép, không thì thợ
Mỗi mùa hoặc mỗi nămKiểm, vệ sinh hoặc thay bugi; kiểm lưới chắn tia lửa ở ống xảThợ hoặc chủ nhà quen việc
Khi máy khó nổ, chạy giậtVệ sinh bộ chế hoà khí, kiểm đường xăngThợ máy
Khi điện ra yếu, chập chờnKiểm phần phát điện, bộ ổn áp của máyThợ điện máy

Ở vùng hay mất điện dài ngày, máy chạy nhiều giờ trong mùa bão nên tới mốc thay nhớt nhanh hơn chủ nhà nghĩ. Ghi số giờ mỗi lần chạy là cách duy nhất biết đã tới mốc chưa. Máy có đồng hồ đếm giờ thì chép số từ đồng hồ, không có thì ghi giờ bắt đầu và kết thúc.

Xử lý xăng trước khi cất máy lâu

Nếu máy sẽ không dùng trong nhiều tháng, đừng để xăng nằm trong bình và trong bộ chế hoà khí. Có hai cách hay dùng, chọn theo sổ hướng dẫn của máy.

Cách thứ nhất là chạy cạn: khoá van xăng trong lúc máy đang chạy, để máy tự tắt khi hết xăng trong bộ chế hoà khí. Phần xăng còn trong bình thì dùng hết hoặc nhờ thợ xả. Cách thứ hai là dùng phụ gia giữ xăng loại bán cho máy nông cụ, pha vào xăng theo đúng tỉ lệ hướng dẫn, cho máy chạy vài phút để xăng có phụ gia đi vào bộ chế hoà khí. Phụ gia làm chậm quá trình biến chất, không làm xăng giữ mãi được.

Với máy dầu, nhiên liệu ít biến chất nhanh như xăng, nhưng vẫn có thể đọng nước, sinh cặn trong thời gian dài. Kiểm lọc dầu và xả nước theo sổ, hoặc nhờ thợ máy dầu làm mỗi mùa.

Khi lấy máy ra dùng lại sau nhiều tháng, đừng đổ xăng mới chồng lên xăng cũ còn trong bình. Xăng cũ có màu sẫm hơn, mùi lạ, cặn ở đáy thì nhờ thợ xả bỏ, đổ xăng mới.

Cất can xăng dầu trong nhà vườn, nhà quê

Xăng là thứ nguy hiểm nhất trong bộ điện dự phòng. Những nguyên tắc sau không có ngoại lệ:

  • Chỉ đựng trong can chuyên dùng cho nhiên liệu, có nắp kín. Không đựng trong chai nước, can nhựa đựng nước mắm, dầu ăn cũ.
  • Chỉ trữ lượng vừa đủ cho vài lần chạy theo nhu cầu nhà mình, không trữ thật nhiều "cho chắc".
  • Cất ở kho riêng hoặc góc thoáng ngoài nhà ở, có mái che, tránh nắng chiếu thẳng, cách xa bếp, lò, máy hàn, nơi hút thuốc, và cách xa chính máy phát đang chạy.
  • Để ngoài tầm với của trẻ em, ghi rõ trên can là xăng hoặc dầu bằng bút dạ, để không ai nhầm với nước.
  • Không cất trong phòng ngủ, trong nhà ở, dưới gầm cầu thang, trong gara sát xe.
  • Đổ xăng vào máy khi máy đã tắt và nguội, dùng phễu, lau sạch chỗ rơi. Không vừa đổ xăng vừa hút thuốc, không đổ dưới đèn dầu, đèn sạc đang nóng.
  • Xăng trữ lâu nên dùng dần cho xe máy, máy cắt cỏ theo vòng, thay bằng xăng mới, không để một can nằm im nhiều tháng.

Nếu can xăng bị rò, có mùi nồng trong kho, mở thoáng, không bật tắt công tắc điện trong kho, không dùng lửa, đưa can ra chỗ thoáng xa nhà. Khi có cháy, ra khỏi khu vực và gọi 114.

Chủ nhà tự làm được gì và việc nào để thợ

Tự làm được. Nhìn và lau sạch máy, kiểm và châm nhớt, thay nhớt nếu sổ hướng dẫn cho phép và có chỗ đổ nhớt thải đúng cách, vệ sinh lọc gió loại xốp, sạc ắc quy đề bằng bộ sạc đi kèm theo sổ, ghi sổ theo dõi, giữ chỗ cất khô ráo, đặt bẫy chuột quanh kho.

Để thợ máy. Mở và vệ sinh bộ chế hoà khí, chỉnh ga, thay gioăng, xử lý máy rung lắc, khói đen, khói trắng nhiều, tiếng gõ lạ trong động cơ.

Để thợ điện. Máy nổ nhưng không ra điện, điện ra quá cao hay quá thấp, aptomat trên máy nhảy liên tục dù tải nhẹ, ổ cắm trên máy cháy sém, mọi việc liên quan tới bộ chuyển nguồn và nối máy vào điện nhà.

Không tự làm. Tự quấn lại cuộn phát điện, tự nối dây vào tủ điện nhà, tự chế ống xả dẫn khói "ra ngoài" để chạy máy trong nhà. Ống xả tự chế không làm cho việc chạy máy trong nhà trở nên an toàn.

Kiểm tổng một lần trước mùa mưa bão

Ngoài lịch hằng tháng, nên dành một buổi trước mùa mưa bão để kiểm cả bộ dự phòng như một hệ thống, không chỉ riêng cái máy. Chạy máy có tải gần với tải thật khi mất điện, ví dụ tủ lạnh và vài quạt, trong khoảng một giờ, để xem máy có giữ được lâu không, có nóng bất thường không.

Trải hết dây kéo dài ra kiểm vỏ, kiểm ổ cắm nhiều lỗ, thay đoạn nứt. Kiểm mái che chỗ đặt máy còn chắc, bệ kê không lún, rãnh thoát nước quanh bệ không bị lấp. Thay xăng trong can bằng xăng mới, kiểm can không rò, nắp còn kín. Sạc đầy ắc quy đề, kiểm dây giật còn tốt cho trường hợp đề điện không lên.

Đặt sẵn đèn pin, găng tay, phễu, giẻ lau, bút ghi sổ trong một thùng cạnh máy. Đêm mất điện, mọi thứ cần dùng nằm ở một chỗ. Nếu buổi kiểm tổng phát hiện máy có vấn đề, vẫn còn thời gian gọi thợ trước khi bão tới, thay vì chạy đi tìm thợ đúng lúc ai cũng cần.

Sổ theo dõi mẫu

Một quyển vở nhỏ treo cạnh chỗ cất máy là đủ. Kẻ các cột như dưới đây. Ví dụ hai dòng ghi giả định để thấy cách ghi.

NgàyViệcGiờ chạyCộng dồnGhi chú
Đầu thángChạy thử có tải, đèn và quạt0,512,5Nổ lần hai mới chạy, theo dõi
Sau bãoMất điện, chạy cho tủ đông và bơm618,5Gần mốc thay nhớt, báo thợ
Thay nhớt, vệ sinh lọc gióĐổ nhớt thải vào can, mang tới chỗ thu
Sạc ắc quy đềĐề yếu dần, cân nhắc thay

Sổ này giúp nhìn ra xu hướng: máy càng ngày càng khó nổ, ắc quy đề yếu dần, nhớt hao nhanh. Mang sổ theo khi gọi thợ, thợ đoán bệnh nhanh hơn nhiều so với nghe kể.

Ghi thêm cả những lần mất điện mà không cần dùng máy, cùng số giờ mất điện. Sau một hai mùa, bạn sẽ biết nhà mình thường mất điện bao lâu, từ đó biết lượng xăng cần trữ là bao nhiêu, thay vì trữ theo cảm giác rồi để xăng cũ nằm trong kho.

Câu hỏi thường gặp

Máy phát điện để lâu không nổ phải làm sao?

Kiểm nhớt, kiểm xăng có cũ không, kiểm ắc quy đề. Xăng cũ thường là nguyên nhân chính vì làm tắc bộ chế hoà khí. Nếu đã thay xăng mới mà vẫn không nổ, nhờ thợ máy vệ sinh bộ chế hoà khí.

Bao lâu nên chạy thử máy phát một lần?

Nên chạy thử mỗi tháng một lần, có tải thật khoảng nửa tiếng, ngoài trời. Ghi lại vào sổ. Trước mùa mưa bão chạy thêm một lần kỹ hơn và kiểm đủ dây, nhiên liệu.

Xăng để trong can được bao lâu?

Xăng biến chất dần theo thời gian, nhanh hơn khi can hở hoặc để chỗ nóng. Không có một con số chung cho mọi điều kiện. Nên dùng dần và thay xăng mới theo vòng, đừng để một can nằm im nhiều tháng.

Có nên đổ đầy bình xăng máy phát rồi cất không?

Nếu cất nhiều tháng thì không nên để xăng không xử lý trong máy. Chạy cạn bộ chế hoà khí hoặc dùng phụ gia giữ xăng theo sổ hướng dẫn. Cất ngắn ngày trước mùa bão thì làm theo sổ.

Thay nhớt máy phát điện sau bao nhiêu giờ?

Mỗi máy có mốc riêng ghi trong sổ hướng dẫn, máy mới thường có mốc thay lần đầu rất sớm. Ghi số giờ chạy vào sổ theo dõi để biết lúc nào tới mốc.

Cất xăng trong nhà kho cạnh bếp có sao không?

Không nên. Xăng phải cất xa bếp, lò, nơi có lửa và tia lửa, chỗ thoáng có mái che, ngoài tầm trẻ em, trong can chuyên dùng có nắp kín, lượng vừa đủ dùng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138