PhongNang.comPhong Năng
An toàn điện khi nhà có nguồn tự tạo

Đấu nối điện gió, điện mặt trời gia đình với lưới: nguyên lý và thủ tục cần hỏi

Độc lập, lai có lưới dự phòng hay hoà lưới: mỗi kiểu có yêu cầu an toàn và thủ tục khác. Nguyên lý cho chủ nhà, việc hỏi điện lực, xã phường, và vì sao không nối lén.

Wide shot of a rural courtyard with a utility pole and service wire beside a small vertical-axis wind turbine and a meter box with an unreadable dial, bright overcast sky

Một hệ gió – nắng gia đình có ba kiểu quan hệ với lưới: hoàn toàn độc lập, hệ lai dùng lưới làm dự phòng mà không phát ngược, và hoà lưới có thể đưa điện lên lưới. Càng gần lưới, yêu cầu an toàn và thủ tục càng nhiều, và việc nối luôn do thợ có chứng chỉ làm sau khi đã hỏi điện lực địa phương.

Bài này nói ở mức nguyên lý. Quy định về đấu nối, công tơ, mua bán điện thay đổi theo thời kỳ và có thể khác nhau giữa các nơi, nên không nêu số hiệu văn bản hay mức giá nào. Trước khi làm, tra văn bản hiện hành và hỏi trực tiếp điện lực, ủy ban nhân dân xã, phường nơi bạn ở.

Ba kiểu quan hệ với lưới

So sánh dưới đây giúp bạn biết mình đang ở kiểu nào, và từ đó biết cần hỏi ai.

Kiểu hệNối với lưới thế nàoRủi ro chínhThường cần hỏi
Độc lập hoàn toànKhông nốiRủi ro nằm trong nhà: ắc quy, điện một chiều, cộtXã, phường nếu dựng cột cao; không liên quan điện lực
Hệ lai, lưới làm dự phòngLưới sạc ắc quy hoặc cấp cho tải khi thiếu, không đưa điện lên lướiBộ chuyển nguồn sai có thể đẩy điện ngượcĐiện lực địa phương về cách nối; xã, phường nếu có cột cao
Hoà lướiInverter đồng bộ với lưới, có thể đưa điện dư lênĐiện ngược khi mất lưới nếu thiết bị không tự tách; ảnh hưởng chất lượng điệnĐiện lực địa phương: thủ tục, thiết bị, công tơ; xã, phường nếu có cột cao

Phần lớn hệ có tua bin gió nhỏ ở nông thôn là kiểu một hoặc kiểu hai. Kiểu ba phổ biến hơn với điện mặt trời áp mái nhà phố, vốn có nhiều tài liệu riêng. Nếu nhà bạn đang ở kiểu hai mà muốn chuyển sang kiểu ba, đó là một thay đổi lớn, không phải chỉ đổi cài đặt.

Vì sao điện lực quan tâm tới hệ nhà bạn

Đường dây hạ thế đầu xóm là của chung. Mỗi nhà đưa thêm một nguồn vào đó là thay đổi điều kiện làm việc của cả đoạn dây. Điện lực địa phương quan tâm ba chuyện, và hiểu ba chuyện này giúp bạn thấy thủ tục không phải chỉ là giấy tờ.

Thứ nhất là an toàn của người sửa đường dây. Khi họ cắt điện để làm việc, họ cần chắc chắn không nhà nào đưa điện ngược ra. Thiết bị hoà lưới phải tự tách khi mất lưới, và họ cần biết trên tuyến có những nhà nào có nguồn riêng.

Thứ hai là chất lượng điện. Nhiều nguồn nhỏ cùng phát lên một đoạn dây yếu có thể làm điện áp dao động, ảnh hưởng nhà bên cạnh. Lưới nông thôn thường dài và yếu, nên chuyện này đáng kể hơn ở thành phố.

Thứ ba là đo đếm. Công tơ cũ được thiết kế cho điện đi một chiều. Khi điện có thể đi hai chiều, cần công tơ và cách ghi số phù hợp để hai bên rõ ràng. Tự ý để công tơ quay ngược hay can thiệp công tơ là vi phạm, không phải mẹo.

Vì ba lý do này, kể cả khi quy định không bắt buộc một thủ tục nào đó, báo cho điện lực biết nhà mình có nguồn riêng vẫn là việc nên làm.

Nguyên lý kỹ thuật một hệ nối lưới cần có

Tự tách khi mất lưới. Inverter hoà lưới hay bộ chuyển nguồn của hệ lai phải bảo đảm khi lưới mất thì không còn điện từ nhà bạn ra lưới. Thợ chứng minh bằng cách thử khi nghiệm thu.

Thiết bị đúng loại cho hoà lưới. Không phải inverter nào cũng được phép hoà lưới. Thiết bị cần có hồ sơ kỹ thuật rõ ràng; điện lực có thể yêu cầu xem. Thiết bị trôi nổi không rõ nguồn gốc là rủi ro cả kỹ thuật lẫn thủ tục.

Điểm cắt nhìn thấy được. Nhiều nơi yêu cầu một thiết bị cắt mà người của điện lực nhìn thấy và thao tác được, để cách ly hệ nhà bạn khi cần làm việc trên lưới. Hỏi điện lực có yêu cầu này không, đặt ở đâu.

Bảo vệ phía lưới. Cầu dao, thiết bị chống sét lan truyền phía lưới, tiếp địa đúng cách. Phần này giống nhà có lưới bình thường, nhưng phải tính thêm việc có nguồn đi ngược chiều.

Giới hạn phát lên lưới. Với hệ lai không muốn phát ngược, có thiết bị hoặc cài đặt giới hạn để điện dư không đi lên lưới. Thợ cài và chứng minh nó hoạt động; chủ nhà không tự chỉnh.

Thủ tục: hỏi ai, mang gì, theo thứ tự nào

Trình tự dưới đây là khung chung; thủ tục thật theo văn bản hiện hành và hướng dẫn của nơi bạn ở.

  1. Quyết định kiểu hệ: độc lập, lai không phát ngược, hay hoà lưới. Ghi rõ lý do, vì câu trả lời quyết định phải hỏi ai.
  2. Nhờ đơn vị lắp đặt lập phương án: sơ đồ, thiết bị, công suất, cách nối lưới, cách chống điện ngược.
  3. Mang phương án tới điện lực địa phương hỏi: nhà mình có cần thủ tục gì, hồ sơ gồm gì, thiết bị nào được chấp nhận, có cần đổi công tơ không.
  4. Nếu dựng cột tua bin cao, hỏi ủy ban nhân dân xã, phường có cần xin phép hay thông báo gì không, có quy định khoảng cách tới đường dây, đường đi, nhà hàng xóm không.
  5. Lắp đặt theo phương án đã được trả lời; không đổi thiết bị giữa chừng mà không báo lại.
  6. Nghiệm thu có thử tách lưới; nộp hoặc trình kết quả cho điện lực nếu được yêu cầu.
  7. Giữ toàn bộ giấy tờ trao đổi cùng hồ sơ bàn giao.

Đơn vị lắp đặt có kinh nghiệm thường biết đường đi thủ tục ở khu vực họ làm và có thể đi cùng bạn. Tuy vậy, người đứng tên hồ sơ và chịu trách nhiệm vẫn là chủ nhà, nên bạn nên trực tiếp nghe câu trả lời của điện lực.

Ví dụ giả định: điện tua bin dư đi đâu khi không được phát lên lưới

Ở hệ lai không phát ngược, tua bin gió có một đặc điểm: không thể “tắt bớt” như tấm pin, vì cánh vẫn quay khi có gió. Điện dư phải có chỗ đi. Ví dụ giả định, số tròn, một ngày nhiều gió:

Dòng điện năng (giả định)Phép tínhKết quả
Tua bin phát trung bình trong giờ gió tốt400 W × 5 giờ2.000 Wh = 2 kWh
Tải trong nhà dùng trong thời gian đó200 W × 5 giờ1.000 Wh = 1 kWh
Ắc quy còn trống nhận đượcgiả định còn trống0,6 kWh
Phần dư không có chỗ dùng2 − 1 − 0,60,4 kWh

Phần dư 0,4 kWh trong ví dụ phải được bộ điều khiển đưa vào tải xả, thường là một điện trở toả nhiệt hoặc một bình nước nóng, để tua bin không quay quá tốc độ và điện áp không vọt lên. Nếu tải xả hỏng hoặc không có, điện áp hệ tăng, có thể làm hỏng thiết bị và nguy cơ cháy.

Vì thế, khi hỏi về hệ lai không phát ngược có tua bin, câu quan trọng là: tải xả đặt ở đâu, chịu được bao nhiêu, nếu nó hỏng thì bộ điều khiển xử lý thế nào. Tải xả rất nóng khi làm việc, phải đặt chỗ thoáng, xa vật dễ cháy, ngoài tầm tay trẻ.

Bán điện dư và những lời mời cần tỉnh táo

Chính sách mua bán điện thay đổi theo thời kỳ. Có giai đoạn khuyến khích, có giai đoạn thắt lại, có nơi chưa áp dụng cho nguồn nhỏ. Thông tin truyền miệng thường đã cũ. Hỏi điện lực địa phương, đọc văn bản hiện hành, đừng dựa vào lời người bán thiết bị.

Tua bin gió nhỏ hiếm khi dư nhiều. Ở hộ gia đình, phần lớn điện gió nhỏ được dùng ngay hoặc sạc ắc quy. Lắp tua bin với kỳ vọng bán điện thường dẫn tới thất vọng, nhất là khi chưa đo gió tại chỗ.

Không lắp để kiếm tiền. Hệ gió – nắng gia đình đáng làm khi nó giải quyết nhu cầu điện thật của nhà bạn: xa lưới, lưới yếu, cần dự phòng. Lời mời “lắp để bán điện có lãi” là lời mời đầu tư, cần được cân nhắc như đầu tư, không phải như mua thiết bị.

Nối lén là rủi ro kép. Nối hoà lưới không báo vừa nguy cho thợ điện lực, vừa có thể bị yêu cầu tháo dỡ, xử lý vi phạm. Không có khoản lợi nào bù được rủi ro đó.

Sai lầm hay gặp quanh chuyện nối lưới

“Nối tạm, khi nào có điện lực kiểm thì tháo.” Không có nối tạm an toàn. Đúng lúc nối tạm cũng có thể là lúc có người sửa đường dây. Mọi phương án nối, kể cả tạm thời, phải qua bộ chuyển nguồn đúng chuẩn do thợ có chứng chỉ lắp.

Đổi inverter mà không báo. Hệ đã được điện lực biết với một loại thiết bị, sau đó thay sang loại khác vì hỏng hay vì muốn tăng công suất, mà không báo lại. Thiết bị mới có thể không có chức năng tự tách đúng chuẩn, và hồ sơ không còn khớp thực tế.

Dựng cột cao mà không hỏi xã, phường, không hỏi hàng xóm. Cột đổ trong bão sang đất nhà bên, tiếng ồn tua bin ban đêm, cột sát đường dây điện là những chuyện dẫn tới tranh chấp. Hỏi trước, nói chuyện với hàng xóm trước, chọn vị trí đủ xa.

Tin rằng hệ nhỏ thì không ai quan tâm. Quy mô nhỏ không thay đổi bản chất: điện ngược từ một hệ nhỏ vẫn có thể gây tai nạn. Báo cho điện lực biết là việc nên làm với mọi hệ có chạm tới lưới.

Câu hỏi thường gặp

Hệ điện gió độc lập không nối lưới có phải báo điện lực không?

Hệ hoàn toàn không nối lưới thường không liên quan tới điện lực. Tuy vậy, nếu dựng cột tua bin cao, nên hỏi ủy ban nhân dân xã, phường về quy định nơi bạn ở. Khi sau này muốn nối lưới, phải hỏi điện lực trước.

Hệ lai chỉ dùng lưới để sạc ắc quy thì có gây điện ngược không?

Nếu thiết kế và lắp đúng thì không. Rủi ro đến từ bộ chuyển nguồn tự chế, cài đặt sai hoặc nối nhầm. Đề nghị thợ thử tách lưới khi nghiệm thu và hỏi điện lực xem cách nối có cần báo không.

Có được để công tơ quay ngược khi có điện dư không?

Không. Can thiệp công tơ hay để công tơ cũ quay ngược là vi phạm. Nếu hệ có thể đưa điện lên lưới, cần làm thủ tục với điện lực để được lắp công tơ và cách đo đếm phù hợp.

Tải xả của tua bin gió là gì, có nguy hiểm không?

Tải xả là chỗ bộ điều khiển đổ điện dư vào khi ắc quy đầy và tải dùng không hết, thường là điện trở toả nhiệt. Nó rất nóng khi làm việc, cần đặt chỗ thoáng, xa vật dễ cháy, ngoài tầm tay trẻ em.

Dựng cột tua bin cao trong vườn có cần xin phép không?

Tuỳ chiều cao, vị trí và quy định địa phương. Hỏi ủy ban nhân dân xã, phường trước khi dựng, nhất là cột gần đường đi, gần nhà hàng xóm hay gần đường dây điện. Đơn vị lắp đặt có kinh nghiệm thường biết nơi cần hỏi.

Người bán nói hệ hoà lưới không cần thủ tục gì thì có tin không?

Nên tự hỏi lại điện lực địa phương. Lời người bán có khi đúng ở một thời điểm hay một nơi khác, nhưng quy định thay đổi và người chịu trách nhiệm khi có sự cố là chủ nhà, không phải người bán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138