PhongNang.comPhong Năng
Điện dự phòng khi mất điện: chọn, tính và đặt

Hệ gió – nắng gặp đợt mưa dầm lặng gió: thêm pin hay thêm máy phát dự phòng

Nhà có hệ điện gió, nắng độc lập gặp nhiều ngày mưa lặng gió: so thêm pin với thêm máy phát sạc pin bằng ví dụ giả định, và những gì đơn vị lắp đặt phải cấu hình.

A small three-blade wind turbine standing still on a guyed pole above a hillside farm under heavy grey rain clouds, a generator shed below, wide low angle shot

Khi nhà dùng hệ điện gió, nắng độc lập gặp đợt mưa dầm lặng gió kéo dài, có hai cách bù: thêm pin để dự trữ nhiều ngày hơn, hoặc thêm một máy phát nhỏ chỉ chạy vài giờ để sạc pin; với đa số nhà vườn, trại, ao xa lưới, máy phát dự phòng đỡ tốn hơn vì những đợt đó chỉ vài lần mỗi năm, còn pin thêm thì phải mua, giữ và thay suốt quanh năm. Điều kiện là bộ đổi điện của hệ có cổng nhận máy phát và được đơn vị lắp đặt cấu hình đúng.

Phần dưới tính bằng ví dụ giả định cho một nhà vườn, so hai cách, nói về cổng máy phát trên bộ đổi điện, chuyện nhà có hệ hoà lưới khi lưới mất, và những câu nên hỏi đơn vị lắp đặt. Không hướng dẫn tự đấu: mọi việc nối máy phát vào hệ là của đơn vị có chuyên môn.

Vì sao hệ gió – nắng vẫn cần một nguồn dự phòng

Gió và nắng bù nhau khá tốt trong năm, nhưng có những đợt cả hai cùng yếu: mưa dầm nhiều ngày, mây kín, gió nhẹ hoặc lặng, hay gặp ở thung lũng và những vùng khuất gió. Tua bin đứng im, tấm pin chỉ ra một phần nhỏ, pin xuống dần mỗi đêm.

Người lắp hệ thường tính pin cho một số ngày dự trữ nhất định. Tính cho nhiều ngày thì pin rất lớn; tính cho ít ngày thì gặp đợt dài là cạn. Không có số ngày nào "đủ" mọi năm, vì đợt mưa dầm năm nay có thể dài hơn năm ngoái.

Pin xả cạn quá mức lặp lại nhiều lần còn làm pin nhanh xuống cấp. Nên bộ điều khiển thường tự cắt tải khi pin xuống mức đặt, để bảo vệ pin. Lúc đó, với chủ nhà, cảm giác là "mất điện", dù hệ vẫn hoạt động đúng thiết kế.

Nhà vườn, trại nuôi có tải quan trọng như tủ mát đựng thuốc thú y, máy sục khí dự phòng, camera trông ao thì không thể để hệ tự cắt. Đây là lúc nguồn dự phòng thứ ba có ý nghĩa.

Tính thử bằng ví dụ giả định

Ví dụ giả định cho một nhà vườn dùng hệ lai gió – nắng độc lập. Mọi con số dưới đây chỉ để minh hoạ cách tính; số thật phải lấy từ nhật ký bộ điều khiển và thiết kế của đơn vị lắp đặt.

Dữ kiệnGiá trị giả địnhGhi chú
Nhà dùng mỗi ngày3kWhĐèn, quạt, tủ mát, bơm nhỏ, camera
Pin dùng được (không xả quá mức)6kWhĐủ khoảng 2 ngày nếu gió nắng bằng 0
Đợt mưa dầm lặng gió4 ngàyGió nắng chỉ ra khoảng 1kWh mỗi ngày
Thiếu hụt mỗi ngày3 − 1 = 2kWhPin phải bù phần này
Tổng thiếu cả đợt2 × 4 = 8kWh
Pin bù được6kWh, tức 3 ngày6 ÷ 2 = 3
Còn thiếu8 − 6 = 2kWhRơi vào ngày thứ tư

Muốn chịu trọn đợt 4 ngày chỉ bằng pin, cần pin dùng được ít nhất 8kWh, tức thêm khoảng một phần ba so với hiện có, và đợt dài hơn thì lại thiếu. Với máy phát, chỉ cần nạp thêm khoảng 2kWh vào ngày thứ ba. Giả định bộ sạc nhận khoảng 2kW, chạy chừng hơn một giờ, cộng hao thì khoảng một tiếng rưỡi, là qua được.

Chạy máy phát sớm, khi pin còn khoảng một nửa và dự báo còn mưa nhiều ngày, thường tốt hơn đợi pin cạn mới chạy: pin không bị xả sâu, và máy phát chạy vào giờ ban ngày thuận tiện.

So hai cách: thêm pin hay thêm máy phát

Không có đáp án chung. Bảng dưới so theo những điểm nhà vườn, trại, ao hay hỏi.

Điểm soThêm pinThêm máy phát dự phòng
Dùng khi nàoMỗi ngày, quanh nămVài đợt mỗi năm
Chi phí theo yếu tốDung lượng thêm, tủ pin, chỗ đặt, thay pin sau nhiều nămCỡ máy, nhiên liệu, bảo dưỡng, mái che chỗ đặt
Đợt dài bất thườngVẫn có thể cạnChạy được bao lâu tuỳ nhiên liệu
Tiếng ồn, khóiKhôngCó, phải đặt ngoài trời xa nhà, xa chuồng
Người vận hànhKhông cầnCần người nổ máy, hoặc tự khởi động nếu hệ hỗ trợ
An toànNguyên tắc chỗ đặt pin: thông gió, tránh nóngKhí CO, cất xăng dầu

Nhà ở xa, ít người ở thường xuyên, hay đi vắng, thì pin lớn hơn hoặc máy phát tự khởi động hợp hơn máy phát nổ tay. Nhà có người ở thường xuyên và ngại pin lớn thì máy phát nổ tay là đủ. Chi tiết về chọn và đặt pin lưu trữ nên đọc riêng, ở đây chỉ nhắc nguyên tắc: chỗ thoáng, khô, không nóng, có cầu dao cắt, pin phồng, nóng, có mùi thì ra ngoài và gọi 114.

Cổng máy phát trên bộ đổi điện: những điều chủ nhà nên biết

Không phải bộ đổi điện nào cũng nhận máy phát. Bộ đổi điện cho hệ độc lập thường có bộ sạc bên trong và một cổng vào xoay chiều cho lưới hoặc máy phát. Có bộ chỉ có cổng ra, không sạc được từ máy phát. Xem sổ hướng dẫn hoặc hỏi đơn vị lắp đặt.

Bộ đổi điện có thể từ chối điện máy phát. Điện từ máy xăng thường dao động; bộ đổi điện thấy điện áp, tần số ngoài khoảng cho phép thì không nhận. Đơn vị lắp đặt chỉnh khoảng nhận và giới hạn dòng sạc cho hợp với máy phát.

Giới hạn dòng sạc phải khớp cỡ máy. Nếu bộ sạc kéo nhiều hơn sức máy phát, máy bị quá tải. Đơn vị lắp đặt đặt giới hạn dòng sạc thấp hơn công suất liên tục của máy, chừa phần cho tải đang chạy.

Tự khởi động máy phát. Một số bộ điều khiển gửi tín hiệu cho máy phát có đề điện tự nổ khi pin xuống mức đặt và tự tắt khi đầy. Tiện cho nhà hay đi vắng, nhưng phải do đơn vị lắp đặt nối và cài, và máy phải đặt ở chỗ an toàn ngoài trời vì có thể tự chạy lúc không ai để ý.

Không cắm máy phát vào ổ cắm đầu ra của hệ. Đầu ra của bộ đổi điện là nơi lấy điện, không phải nơi đưa điện vào. Cắm ngược vào đó có thể làm hỏng bộ đổi điện và gây nguy hiểm.

Nhà có hệ hoà lưới thì sao khi mất điện

Nhiều nhà ven đô có tấm pin hoà lưới trên mái và nghĩ khi mất điện vẫn có điện từ nắng. Thường là không. Bộ đổi điện hoà lưới được thiết kế để tự tắt khi lưới mất, chính là để không đẩy điện ngược lên đường dây, bảo vệ thợ điện lực đang sửa.

Muốn có điện khi mất lưới, hệ phải có pin và bộ đổi điện loại hỗ trợ chạy tách lưới, kèm một nhóm mạch dự phòng do đơn vị lắp đặt tách ra. Phần thiết kế hệ trên mái, pin lưu trữ và an toàn cháy nổ của pin là chủ đề riêng, chi tiết hơn bài này.

Điều chủ nhà nên làm: hỏi đơn vị đã lắp hệ xem khi mất lưới hệ nhà mình làm gì, có mạch nào còn điện không, có nhận máy phát không. Nếu câu trả lời là hệ tắt hẳn, thì kế hoạch điện dự phòng của nhà vẫn phải dựa vào bộ lưu điện, trạm sạc hoặc máy phát như nhà không có tấm pin.

Không tự ý nối máy phát vào hệ hoà lưới, không tự can thiệp để hệ chạy khi mất lưới. Đấu nối lưới và mọi thay đổi liên quan phải qua đơn vị có chuyên môn, hỏi điện lực địa phương và tra văn bản hiện hành.

Chỗ đặt máy phát ở trại, nhà vườn có sẵn hệ gió – nắng

Ở nhà vườn có hệ gió – nắng, chủ nhà hay muốn gom mọi thứ vào một chòi kỹ thuật: tủ pin, bộ đổi điện, bộ điều khiển, và cả máy phát. Đó là cách gom sai. Máy phát xả khí CO và toả nhiệt, còn tủ pin và bộ đổi điện cần chỗ mát, khô. Đặt chung một phòng là đặt chung hai rủi ro.

Cách hợp lý: chòi kỹ thuật cho pin và bộ đổi điện, thoáng, có mái, có lối vào khoá được; máy phát đặt riêng dưới một mái che hở ngoài trời, cách chòi, cách nhà ở, cách chuồng trại một khoảng, ống xả quay ra phía trống. Dây từ máy phát về chòi do đơn vị lắp đặt đi, chôn hoặc treo đúng cách, có cầu dao cắt ở hai đầu.

Ở vùng trống trên đồi, sét là chuyện phải tính. Cột tua bin, mái chòi, dây đi ngoài trời đều cần được đơn vị có chuyên môn xem phần chống sét và tiếp địa. Khi có giông, không ra nổ máy phát hay đứng gần cột tua bin; chờ giông qua.

Ở ao nuôi, máy phát đặt trên bờ cao, xa mép nước, dây không vắt qua mặt ao. Ban đêm cần có người canh máy thì người đó ngồi ở chỗ không bị khói thổi tới, không ngủ trong chòi kín cạnh máy.

Câu hỏi cho đơn vị lắp đặt và sai lầm hay gặp

Trước khi mua máy phát dự phòng cho hệ gió – nắng, hỏi đơn vị đã lắp hệ những câu sau và ghi lại:

  • Bộ đổi điện của nhà có cổng nhận máy phát không, nhận khoảng điện áp, tần số nào?
  • Dòng sạc tối đa từ máy phát nên đặt bao nhiêu để hợp với máy cỡ bao nhiêu?
  • Nên chạy máy khi pin xuống mức nào, dừng ở mức nào để pin bền?
  • Có nên tự khởi động máy phát không, cần máy loại gì, nối thế nào cho an toàn?
  • Nhật ký bộ điều khiển xem ở đâu, để biết mỗi năm có bao nhiêu ngày thiếu điện?

Sai lầm hay gặp: mua máy phát xăng thường cỡ thật nhỏ, rồi bộ đổi điện không nhận vì điện dao động; mua máy quá lớn so với dòng sạc, chạy non tải tốn nhiên liệu; đặt máy phát trong nhà kho cạnh tủ pin cho "gọn một chỗ". Máy phát và pin đều cần chỗ riêng, thoáng, và máy phát luôn ở ngoài trời.

Đọc nhật ký bộ điều khiển một hai mùa trước khi quyết định cũng là cách thật thà nhất: nếu cả năm chỉ có vài ngày thiếu, có khi chỉ cần dặn cả nhà dè tải những ngày đó, không cần mua gì thêm.

Câu hỏi thường gặp

Hệ điện mặt trời độc lập mùa mưa có nên thêm máy phát không?

Nếu mỗi năm có vài đợt mưa dầm làm pin cạn và nhà có tải quan trọng, máy phát dự phòng chạy vài giờ để sạc pin thường hợp hơn thêm pin lớn. Điều kiện là bộ đổi điện nhận được máy phát.

Cắm máy phát vào hệ điện mặt trời có làm hỏng bộ đổi điện không?

Cắm đúng cổng, đã được đơn vị lắp đặt cấu hình thì không. Cắm vào ổ đầu ra, hoặc máy phát điện dao động quá mức, thì có thể hỏng. Việc nối luôn để đơn vị có chuyên môn làm.

Nên chạy máy phát khi pin còn bao nhiêu?

Tuỳ loại pin và cài đặt của hệ. Hỏi đơn vị lắp đặt mức nên bắt đầu và dừng sạc. Chạy sớm khi dự báo còn mưa nhiều ngày thường tốt hơn để pin cạn hẳn mới chạy.

Nhà có điện mặt trời hoà lưới thì mất điện có dùng được không?

Thường không, vì bộ đổi điện hoà lưới tự tắt khi lưới mất để không đẩy điện ngược lên đường dây. Muốn dùng phải có pin và bộ đổi điện hỗ trợ chạy tách lưới, do đơn vị lắp đặt thiết kế.

Có nên để máy phát tự khởi động khi pin yếu?

Tiện cho nhà hay đi vắng, nhưng máy phải là loại có đề điện, đặt ngoài trời an toàn, được đơn vị lắp đặt nối và cài. Định kỳ vẫn phải kiểm nhớt, nhiên liệu vì máy có thể chạy lúc không ai để ý.

Làm sao biết hệ của nhà mình thiếu điện bao nhiêu ngày mỗi năm?

Xem nhật ký trên bộ điều khiển hoặc nhờ đơn vị lắp đặt xuất ra. Nếu chưa có, tự ghi mỗi lần hệ cắt tải vì pin yếu. Sau một hai mùa sẽ thấy rõ có cần thêm nguồn dự phòng không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138