PhongNang.comPhong Năng
Điện gió nhỏ: hiểu và chọn tua bin

Tua bin gió có ồn không: tiếng ồn, rung, chim và chuyện sống cạnh hàng xóm

Tua bin gió nhỏ có tiếng vù của cánh và tiếng máy, to nhỏ tuỳ gió, cỡ máy và chỗ đặt. Phân biệt tiếng bình thường với tiếng hỏng, chuyện rung, chim, vật nuôi và hàng xóm.

A farmer seen from behind walking with two buffalo along a grassy field edge, a small wind turbine on a guyed pole in the distance, golden late afternoon light

Tua bin gió nhỏ có ồn, nhưng mức ồn tuỳ vào gió, cỡ cánh, kiểu máy và nhất là khoảng cách tới chỗ người ở. Tiếng thường gặp là tiếng vù của cánh cắt gió và tiếng rì rì của máy phát, to lên khi gió mạnh. Đặt đủ xa nhà, máy được cân bằng và bảo trì tốt thì phần lớn thời gian tiếng tua bin chìm trong tiếng gió, tiếng lá, tiếng sóng. Còn tiếng lạch cạch, rít kim loại, tiếng gõ theo nhịp là dấu hiệu máy có vấn đề, không phải "tiếng của điện gió".

Bài này giúp chủ nhà phân biệt tiếng bình thường với tiếng hỏng, hiểu rung truyền đi đâu, chuyện chim chóc và vật nuôi quanh cột, và cách giữ hoà khí với hàng xóm trước và sau khi dựng tua bin. Không có con số tiếng ồn đo đạc nào ở đây vì mỗi máy, mỗi chỗ đặt một khác; thay vào đó là những cách quan sát mà ai cũng làm được.

Tua bin nhỏ phát ra những tiếng gì

Tiếng vù của cánh. Khi cánh cắt qua không khí, đầu cánh di chuyển nhanh nhất nên phát ra tiếng vù hoặc tiếng "suỵt suỵt" theo nhịp quay. Gió càng mạnh, cánh quay càng nhanh thì tiếng càng to và cao hơn. Đây là tiếng bình thường, có ở mọi tua bin.

Tiếng rì của máy phát. Máy phát nam châm vĩnh cửu khi chạy có tiếng rì nhẹ, đổi cao độ theo tốc độ quay. Ở máy tốt và còn mới, tiếng này nhỏ hơn tiếng cánh.

Tiếng đầu máy xoay theo gió. Ở tua bin trục ngang, mỗi lần gió đổi hướng, đầu máy xoay theo và có thể phát tiếng cạch nhẹ. Gió đổi hướng liên tục thì tiếng này lặp lại nhiều, thường là dấu hiệu chỗ đặt có gió rối.

Tiếng của dây néo và cột. Gió mạnh lùa qua dây néo, cột rỗng có thể tạo tiếng rít, tiếng ù như thổi qua miệng chai. Tiếng này không liên quan đến máy nhưng có thể làm phiền nếu cột gần nhà.

Tiếng lúc hãm. Khi bộ điều khiển hãm điện hoặc máy tự né gió, tiếng có thể thay đổi đột ngột: cánh chậm lại, tiếng máy trầm xuống. Biết trước điều này để không giật mình mỗi đêm có gió lớn.

Tiếng bình thường hay tiếng hỏng

Dùng bảng này khi nghe một tiếng lạ. Cột cuối là việc của chủ nhà; kiểm và sửa luôn để đơn vị lắp đặt.

Tiếng nghe đượcThường làNên làm
Vù đều, to dần theo gióBình thườngKhông cần làm gì
Rì nhẹ, đổi cao độ theo tốc độBình thườngKhông cần làm gì
Lạch cạch theo nhịp quayBu lông lỏng, cánh chạm vật gì đóHãm máy theo hướng dẫn, gọi thợ
Rít kim loại, ken kétỔ trục khô, mònGhi giờ, báo đơn vị lắp đặt sớm
Gõ đều, thùng thùngCánh mất cân bằng, nứtHãm máy, không đứng gần cột, gọi thợ
Tiếng tăng đột ngột ở gió không mạnhMáy mất tải, quay vọtBáo thợ ngay, kiểm bộ điều khiển và tải xả
Ù ù trong tường nhàRung truyền qua kết cấuXem lại chỗ đặt, hỏi đơn vị lắp đặt

Mẹo nhỏ: dùng điện thoại ghi âm vài chục giây tiếng tua bin vào những ngày máy chạy tốt. Khi nghi có tiếng lạ, ghi lại ở cùng chỗ đứng, cùng mức gió và so. Tai người dễ quen với tiếng thay đổi dần, còn bản ghi âm thì không quên.

Rung truyền đi đâu và vì sao khó chịu hơn tiếng

Ngoài tiếng nghe bằng tai, tua bin còn tạo ra rung, đi theo cột xuống móng và theo đất, theo dây néo, theo kết cấu nếu cột bắt vào nhà. Rung ở tần số thấp, có khi tai không nghe rõ mà cơ thể cảm được, nhất là khi nằm yên ban đêm.

Cột dựng riêng trên móng riêng, cách nhà một khoảng hợp lý, thường không truyền rung đáng kể vào nhà. Cột bắt vào tường, vào lan can, vào mái thì ngược lại: cả căn nhà biến thành thùng cộng hưởng. Đó là lý do một tua bin nhỏ gắn trên sân thượng có thể gây phiền nhiều hơn một tua bin to hơn đứng ngoài vườn.

Rung còn là thước đo sức khoẻ của máy. Một tua bin cân bằng tốt rung rất ít và đều. Rung tăng dần qua từng tuần, rung theo nhịp, hay rung mạnh ở một tốc độ nhất định rồi giảm, đều là dấu hiệu cần báo đơn vị lắp đặt. Cách quan sát an toàn: đứng xa ngoài tầm cánh, nhìn đỉnh cột có lắc qua lại thành nhịp không, nhìn dây néo có giật từng hồi không. Không chạm tay vào cột khi máy đang quay, và không đến gần khi gió mạnh hay có giông.

Vì sao cùng một tua bin lúc thấy ồn lúc không

Ban đêm nghe rõ hơn ban ngày. Ban ngày tiếng xe, tiếng người, tiếng chim che bớt tiếng tua bin. Về đêm mọi thứ lặng đi, tiếng cánh nổi lên dù máy chạy y như ban chiều. Phần lớn phàn nàn về tiếng tua bin đến vào khoảng đêm khuya và gần sáng, nên khi thử nghe, hãy nghe vào giờ đó chứ không chỉ buổi chiều.

Hướng gió mang tiếng đi. Khi gió thổi từ cột về phía nhà, tiếng được gió mang tới rõ hơn. Khi gió thổi ngược, tiếng nhỏ hẳn. Nhà nằm cuối hướng gió chính của mùa thì sẽ nghe tiếng tua bin nhiều tháng liền.

Gió vừa có khi khó chịu hơn gió mạnh. Lúc gió rất mạnh, tiếng gió, tiếng cây, tiếng sóng át tiếng tua bin. Lúc gió vừa, xung quanh yên mà cánh vẫn quay đều, tiếng vù lại dễ nghe nhất.

Ghi sổ tiếng như ghi sổ gió. Mỗi lần thấy ồn, ghi giờ, hướng gió, mức gió và chỗ đứng nghe. Sau vài tuần sẽ thấy tiếng phiền rơi vào những điều kiện nào, từ đó bàn với đơn vị lắp đặt hướng xử lý đúng chỗ, như hãm máy vào những đêm có hướng gió đó.

Chim, dơi và vật nuôi quanh cột

Nhiều người lo tua bin giết chim. Với tua bin nhỏ của hộ gia đình, cánh ngắn và quay chậm hơn nhiều so với tua bin công nghiệp, nhưng va chạm vẫn có thể xảy ra, nhất là khi cột đặt ngay trên đường chim bay quen thuộc, cạnh cây chim đậu, hay gần ao, đầm nơi chim nước kiếm ăn. Đặt tua bin cách xa các chỗ đó là việc nên bàn với đơn vị lắp đặt ngay từ đầu.

Chim cũng hay đậu và làm tổ trên cột, trên dây néo, trong hộp điều khiển nếu để hở. Tổ chim trong hộp điện dễ gây chập và cháy. Hộp điều khiển, hộp nối dây cần được che kín đúng cách, việc che, bịt để thợ làm.

Với vật nuôi, chuyện cần lo là khu vực chân cột. Trâu bò cọ ngứa vào dây néo, gà vịt làm ổ quanh móng, chó mèo cắn dây đi nổi. Dây néo bị cọ nhiều có thể chùng, mòn, móng dây néo lỏng ra. Rào một vòng quanh chân cột và các điểm néo, đủ xa để vật nuôi không chạm tới, là việc đơn giản giúp cả cột lẫn con vật an toàn. Trẻ em cũng không chơi quanh chân cột, nhất là lúc gió mạnh.

Giữ hoà khí với hàng xóm: nên làm theo thứ tự này

Một tua bin dù nhỏ cũng thay đổi cảnh quan và âm thanh của cả xóm. Phần lớn rắc rối với hàng xóm đến từ chuyện không được báo trước, hơn là từ tiếng ồn thật. Trình tự gợi ý:

  1. Trước khi chọn chỗ, đi một vòng xem nhà hàng xóm gần nhất ở hướng nào, phòng ngủ nhà họ quay về đâu.
  2. Báo cho hàng xóm gần biết ý định, chỗ dự định dựng cột, cỡ máy, và hỏi họ có lo ngại gì không.
  3. Đưa những lo ngại đó cho đơn vị lắp đặt để họ tính chỗ đặt, chiều cao cột và hướng cánh.
  4. Hỏi UBND xã, phường về quy định với cột cao, tiếng ồn, khoảng cách tới nhà bên cạnh; tra văn bản hiện hành nếu cần.
  5. Sau khi lắp, mời hàng xóm sang nghe thử vào một chiều gió khá, cho họ biết cách liên lạc nếu có tiếng lạ hay lo ngại khi bão.
  6. Khi có phàn nàn, ghi lại thời điểm và mức gió, kiểm máy, và nếu cần thì hãm máy ban đêm trong lúc chờ thợ.

Hàng xóm được hỏi ý kiến từ đầu thường trở thành người báo sớm nhất khi tua bin có tiếng lạ lúc chủ nhà đi vắng. Đó là một lợi ích ít ai nghĩ tới.

Ngược lại, một cây cột mọc lên qua đêm mà không ai được hỏi thường khiến cả những tiếng động bình thường nhất cũng thành chuyện. Ở nông thôn và vùng biển, quan hệ xóm giềng kéo dài hơn tuổi thọ của bất kỳ tua bin nào.

Những cách giảm tiếng ồn đáng làm và không đáng làm

Khi tua bin đã dựng mà tiếng ồn vẫn gây phiền, có vài hướng xử lý. Hướng nào cũng nên bàn với đơn vị lắp đặt trước:

  • Đáng làm: kiểm và siết bu lông, cân lại bộ cánh, bảo dưỡng ổ trục; đây thường là nguồn tiếng lạ phổ biến nhất.
  • Đáng làm: thêm đệm chống rung ở chân đế nếu cột bắt vào kết cấu, hoặc dời cột ra móng riêng.
  • Đáng làm: hãm máy ban đêm trong những đợt gió rất lớn nếu nhà gần, chấp nhận mất một ít điện.
  • Không đáng làm: tự cắt ngắn cánh, tự uốn cánh, dán thêm vật lên cánh để "giảm tiếng"; làm vậy phá cân bằng, máy rung hơn và dễ gãy.
  • Không đáng làm: bọc kín máy phát, bịt lỗ thoát nhiệt; máy nóng lên và hỏng sớm.
  • Không đáng làm: trèo lên cột tra dầu, mỡ khi máy đang trên cao; việc bảo dưỡng trên cao để thợ làm sau khi hạ cột.

Nếu đã làm hết các việc đáng làm mà tiếng vẫn phiền, có thể chỗ đặt không hợp. Dời cột ra xa hơn hoặc thôi dùng tua bin là quyết định khó nhưng đôi khi đúng.

Câu hỏi thường gặp

Tua bin gió nhỏ có ồn hơn quạt điện trong nhà không?

Đứng gần chân cột lúc gió mạnh thì tiếng tua bin rõ hơn quạt trong nhà. Nhưng ở khoảng cách hợp lý, phần lớn thời gian tiếng tua bin lẫn vào tiếng gió, lá cây, sóng. Khoảng cách và chỗ đặt quyết định nhiều nhất.

Tua bin kêu to hơn lúc mới lắp có phải hỏng không?

Tiếng to hơn theo thời gian thường là dấu hiệu bu lông lỏng, ổ trục mòn hoặc cánh mất cân bằng. Ghi âm, ghi mức gió rồi báo đơn vị lắp đặt kiểm, không đợi tới mùa bão.

Tua bin gió có làm chết chim nhiều không?

Tua bin nhỏ cánh ngắn ít rủi ro hơn tua bin lớn, nhưng va chạm vẫn có thể xảy ra nếu cột đặt trên đường chim bay, cạnh cây chim đậu hay gần đầm nước. Chọn chỗ tránh các nơi đó là cách giảm rủi ro tốt nhất.

Có nên rào quanh chân cột tua bin không?

Nên. Rào giữ trâu bò, gà vịt, chó mèo và trẻ em khỏi chân cột, dây néo và điểm néo, tránh dây bị cọ mòn, móng néo lỏng và tai nạn khi gió mạnh. Rào đủ xa để không với tới dây.

Hàng xóm phàn nàn tiếng ồn thì nên làm gì?

Lắng nghe, ghi lại thời điểm và mức gió họ thấy phiền, mời đơn vị lắp đặt kiểm máy và chỗ đặt. Trong lúc chờ, có thể hãm máy ban đêm vào những đợt gió lớn. Giữ liên lạc thường giải quyết được nhiều hơn tranh cãi.

Tua bin trục đứng có êm hơn trục ngang không?

Nhiều mẫu trục đứng quay chậm nên tiếng cánh nhỏ hơn, nhưng vẫn có tiếng máy và rung. Độ êm còn tuỳ chất lượng máy, cân bằng cánh và chỗ đặt. Không nên chọn trục đứng chỉ vì nghĩ nó hoàn toàn im lặng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138