PhongNang.comPhong Năng
Chọn nguồn năng lượng sạch cho nhà mình

Nên lắp điện gió hay điện mặt trời cho nhà ở quê: so theo gió, nắng và mùa

Điện gió hay điện mặt trời không có đáp án chung: tuỳ chỗ trống, mùa gió, bóng cây và việc bạn cần điện ban đêm hay ban ngày. So từng tiêu chí bằng ví dụ.

a low angle shot of a small wind turbine and a row of compact solar panels on a wooden frame at a rice field edge, bright overcast sky

Với phần lớn nhà ở quê, điện mặt trời là lựa chọn dễ thành công hơn vì nắng ít kén chỗ; điện gió chỉ đáng cân nhắc khi nhà nằm ở chỗ thật trống, gió mạnh và đều, hoặc khi bạn rất cần điện vào ban đêm và mùa mưa. Câu trả lời nằm ở khu đất, không nằm ở thiết bị.

Câu hỏi này hay đến từ những nhà ven biển, nhà trên đồi, nơi gió thổi mạnh tới mức ai cũng nghĩ "để phí". Đúng là có những chỗ gió rất đáng dùng. Nhưng cảm giác "gió mạnh" lúc đứng ngoài sân khác với gió đều đủ để tua bin làm việc nhiều giờ mỗi ngày. Dưới đây là cách so hai nguồn theo từng tiêu chí cụ thể.

Điểm khác nhau cốt lõi: nắng dễ đoán, gió kén chỗ

Nắng chiếu xuống mọi mảnh đất trống gần như đồng đều. Hai nhà cạnh nhau, nếu không bị bóng cây hay bóng nhà chắn, nhận lượng nắng gần như nhau. Tấm pin cũng không có bộ phận quay, nên ít hao mòn cơ khí. Vì vậy điện mặt trời là thứ dễ dự đoán: biết số giờ nắng trung bình là ước được điện ra mỗi ngày.

Gió thì khác hẳn. Gió chịu ảnh hưởng của mọi thứ trên mặt đất: cây, nhà, đồi, thậm chí bờ ao. Ra khỏi vùng trống vài chục mét là gió có thể yếu đi và rối hẳn. Thêm vào đó, công suất gió tỉ lệ với lập phương tốc độ gió, tức là gió giảm một nửa thì công suất còn khoảng một phần tám. Một chỗ đặt hơi khuất là sản lượng tụt rất sâu, chứ không chỉ giảm chút ít.

Hệ quả thực tế: điện mặt trời dung thứ cho sai sót chọn chỗ hơn. Điện gió thì sai một chỗ đặt là coi như hỏng cả khoản đầu tư. Đó là lý do người làm nghề luôn đòi đo gió trước, còn với nắng thì chỉ cần kiểm bóng râm.

So từng tiêu chí giữa tua bin gió nhỏ và tấm pin

Bảng so ở mức hộ gia đình, với tua bin cỡ vài trăm W tới vài kW và hệ tấm pin cỡ tương đương. Không so giá vì giá thay đổi theo thời điểm và nơi mua; chi phí được nói bằng yếu tố.

Tiêu chíTua bin gió nhỏTấm pin mặt trời
Chỗ đặtPhải thoáng, cao hơn vật cản xung quanh, cần cộtChỉ cần chỗ không bị bóng râm, khung thấp cũng được
Giờ cho điệnBất cứ lúc nào có gió, kể cả ban đêmChỉ ban ngày, mạnh nhất quanh trưa
Mùa cho điệnTuỳ vùng, nhiều nơi gió mạnh vào mùa đông, mùa mưaMạnh vào mùa khô, giảm vào mùa mưa kéo dài
Độ dễ đoánKhó, phải đo nhiều tuần mới biếtDễ, biết bóng râm là ước được
Bộ phận hao mònVòng bi, cánh, cơ cấu hãm, cột, dây néoÍt, chủ yếu mối nối và bộ điều khiển
Bảo trìĐịnh kỳ kiểm bu lông, cánh, tiếng lạ; hạ cột mùa bãoLau bụi, kiểm dây, kiểm bóng cây mới mọc
Tiếng ồn, rungCó, nhất là khi gió mạnhKhông
Yếu tố đội chi phíChiều cao cột, móng, dây néo, chống bãoSố tấm, khung, quãng dây tới chỗ dùng

Nhìn cột "Giờ cho điện" và "Mùa cho điện" là thấy vì sao nhiều nơi ghép hai nguồn: gió lấp chỗ trống ban đêm và mùa mưa, nắng lo ban ngày và mùa khô. Nhưng ghép chỉ có ý nghĩa khi gió nơi đó đủ mạnh, chuyện này phải đo chứ không đoán.

Tính thử bằng ví dụ giả định: một ngày của mỗi nguồn

Để thấy sự khác biệt, thử một ví dụ giả định với số tròn. Giả sử một tấm pin ghi 400W, và nơi đó có tương đương 4 giờ nắng đủ mạnh mỗi ngày. Điện ra trên lý thuyết là 400 nhân 4 bằng 1.600Wh, tức 1,6kWh. Trừ hao hụt qua dây, bộ điều khiển và nhiệt, giả sử còn khoảng 80 phần trăm, tức khoảng 1,3kWh một ngày nắng tốt.

Giờ thử một tua bin quảng cáo 1kW. Con số 1kW thường chỉ đạt ở gió rất mạnh, giả định 12 mét mỗi giây. Nếu gió thường ngày ở nhà bạn chỉ khoảng 6 mét mỗi giây, tức một nửa, thì công suất lý thuyết còn khoảng một phần tám, tức chừng 125W. Giả sử gió duy trì mức đó 8 giờ một ngày, điện ra khoảng 125 nhân 8 bằng 1.000Wh, tức 1kWh, chưa trừ hao hụt.

Thử thêm một bước nữa với cùng tua bin đó. Nếu gió ở chỗ đặt chỉ khoảng 4 mét mỗi giây, tức một phần ba của 12, thì công suất lý thuyết còn khoảng một phần hai mươi bảy, tức chưa tới 40W. Nhiều tua bin nhỏ ở mức gió này chỉ vừa đủ quay, gần như chưa sạc được gì. Đó là lý do khoảng chênh vài mét mỗi giây giữa hai chỗ đặt lại quan trọng tới vậy.

Ví dụ này không nói tua bin luôn kém hơn tấm pin. Nó nói rằng con số in trên tua bin dễ gây hiểu lầm hơn, và sản lượng thật phụ thuộc rất nặng vào tốc độ gió thực tế tại chỗ. Ở nơi gió đều 8 mét mỗi giây, cũng tua bin đó cho điện nhiều hơn hẳn. Bạn hãy thay số đo của chính nhà mình vào phép tính, đừng dùng số trong ví dụ này để quyết định.

Khi nào điện gió đáng cân nhắc nghiêm túc

Nhà nằm ở chỗ trống hẳn về hướng gió chính. Bãi cát ven biển, đồi trọc, ruộng rộng không có cây cao trong khoảng vài trăm mét theo hướng gió. Càng ít vật cản, gió càng đều và càng ít rối.

Sổ ghi gió vài tuần cho thấy gió đều, không chỉ giật từng cơn. Gió giật mạnh vài phút rồi lặng cả giờ không nuôi được tua bin. Cái cần là gió vừa phải nhưng kéo dài nhiều giờ.

Bạn cần điện vào ban đêm hoặc mùa mưa ít nắng. Ví dụ ao nuôi cần sục khí ban đêm, trại trên đảo có mùa mưa dài. Khi đó gió lấp đúng chỗ nắng hụt.

Có chỗ dựng cột cách xa nhà, đường dây điện và nhà hàng xóm. Cột phải đổ xuống không chạm vào đâu, dây néo không vướng lối đi. Thiếu chỗ thì không nên làm.

Có người theo dõi, bảo trì và hạ cột khi có bão. Tua bin bỏ mặc nhiều năm là tua bin nguy hiểm. Nhà vắng người quanh năm thì nên nghĩ lại.

Khi nào nên chọn điện mặt trời và thôi nghĩ tới gió

Nhà trong làng, xung quanh nhiều cây và nhà cao. Gió ở đây thường yếu và rối, tua bin gần như không có đất làm việc. Tấm pin đặt ở chỗ nắng tốt nhất vẫn cho điện ổn.

Nhu cầu điện tập trung ban ngày. Bơm tưới, quạt chuồng ban trưa, máy sấy nông sản chạy theo nắng. Điện mặt trời khớp với giờ dùng mà không cần pin lớn.

Không có chỗ dựng cột an toàn. Khu đất hẹp, đường dây điện chạy sát, nhà hàng xóm sát vách. Cột tua bin ở đây là mối nguy chứ không phải tài sản.

Bạn muốn thứ ít phải chăm. Tấm pin chỉ cần lau bụi và kiểm dây định kỳ. Tua bin cần kiểm bu lông, vòng bi, cánh, dây néo đều đặn, và phải xử lý mỗi mùa bão.

Nhà vắng chủ nhiều tháng trong năm. Nhà vườn chỉ về cuối tuần, trại chỉ có người vào vụ thì tấm pin chịu được cảnh bỏ mặc tốt hơn nhiều so với một cây tua bin không ai để ý tiếng lạ, bu lông lỏng hay dây néo chùng.

Sai lầm hay gặp khi so gió với nắng

So con số công suất trên nhãn với nhau. Tua bin 1kW và dàn pin 1kW nghe như ngang nhau, nhưng hai con số được đo ở điều kiện rất khác. Thứ cần so là điện năng ra mỗi ngày ở chính nhà bạn, tính bằng kWh, với giả định ghi rõ.

Đo gió vào một buổi chiều lộng gió rồi kết luận. Một buổi gió mạnh không nói gì về cả năm. Phải ghi nhiều ngày, nhiều giờ khác nhau, và nếu được thì qua cả mùa gió lẫn mùa lặng.

Đo gió ở mặt đất rồi suy ra gió trên cột. Gió ở độ cao vài mét thường mạnh và đều hơn gió sát mặt đất, nhưng chênh bao nhiêu thì tuỳ vật cản xung quanh. Đơn vị lắp đặt nên giải thích họ ước chênh lệch đó bằng cách nào.

Quên tính bóng râm của cây sẽ lớn. Hàng cây non hôm nay chưa che tấm pin, vài năm nữa có thể che nửa buổi chiều. Chọn chỗ đặt tấm pin phải nghĩ tới cây đang lớn và nhà hàng xóm có thể xây thêm tầng.

Nghĩ rằng ghép cả hai thì chắc ăn. Ghép gió vào chỗ không có gió chỉ thêm cột, thêm bộ điều khiển, thêm việc bảo trì. Ghép chỉ có lợi khi số đo cho thấy gió đủ mạnh đúng vào lúc nắng thiếu.

Câu hỏi nên đặt cho đơn vị lắp đặt khi đang phân vân

Mang sổ ghi chép gió, nắng của nhà bạn theo, rồi hỏi những câu dưới đây. Người làm nghề thật thà sẽ trả lời bằng số đo và giả định rõ ràng, không bằng lời hứa.

  • Với gió đo được ở nhà mình, tua bin này ra bao nhiêu điện mỗi ngày theo giả định của anh chị, và giả định đó là gì?
  • Đường cong công suất của tua bin cho thấy ở gió 4, 6, 8 mét mỗi giây ra bao nhiêu W?
  • Cột cao bao nhiêu là đủ vượt vật cản nhà mình, và cột đổ về phía nào thì an toàn?
  • Mùa bão thì hạ cột hay hãm tua bin ra sao, ai làm, mất bao lâu?
  • Nếu chỉ dùng tấm pin thì cần bao nhiêu tấm để đủ việc tương đương, và chỗ nào trong vườn ít bóng nhất?
  • Thiết bị nào cần bảo trì định kỳ, thay thế sau bao lâu theo kinh nghiệm của đơn vị?

Nếu người bán không trả lời được câu về đường cong công suất, hoặc né câu về chống bão, đó là tín hiệu nên tìm thêm một đơn vị khác để so. Mọi việc đấu nối tua bin, tấm pin với bộ điều khiển và pin đều phải do thợ điện có chứng chỉ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp

Điện gió có mạnh hơn điện mặt trời không?

Không có câu trả lời chung. Ở chỗ gió mạnh và đều, tua bin có thể cho nhiều điện, kể cả ban đêm. Ở chỗ gió yếu hay bị chắn, tua bin cho rất ít, trong khi tấm pin vẫn làm việc bình thường nếu không bị bóng râm.

Nhà ven biển nên lắp gió hay nắng?

Nhà ven biển thường có cả hai, nên đo gió vài tuần trước. Nếu gió đều và có chỗ dựng cột an toàn, ghép gió với nắng là hợp lý; nếu nhà bị phi lao hay nhà khác chắn gió, cứ bắt đầu bằng nắng.

Vì sao người bán hay nói tua bin 1kW mà nhà dùng không thấy đủ?

Vì 1kW thường chỉ đạt ở gió rất mạnh. Công suất gió tỉ lệ với lập phương tốc độ gió, nên khi gió chỉ bằng một nửa mức đó, tua bin chỉ ra khoảng một phần tám công suất ghi trên nhãn.

Có thể lắp tua bin gió trên mái nhà cho gọn không?

Thường không nên. Gió quanh mái nhà rối và yếu, tua bin rung truyền xuống kết cấu nhà gây ồn, nứt. Tua bin cần cột riêng, cao hơn vật cản, đặt cách xa nhà, do đơn vị có chuyên môn tính và dựng.

Điện mặt trời có dùng được vào ban đêm không?

Chỉ khi có pin lưu trữ nạp từ ban ngày. Tấm pin không ra điện khi trời tối, nên nhu cầu đêm càng lớn thì pin càng phải lớn, hoặc phải ghép thêm nguồn khác như gió nếu gió nơi đó đủ tốt.

Mùa mưa thì nguồn nào đỡ hơn?

Tuỳ vùng. Ở nhiều nơi, mùa mưa nắng yếu nhưng gió lại mạnh hơn, khi đó gió bù được phần thiếu. Muốn biết nhà mình thế nào thì phải ghi chép qua cả mùa mưa, không suy từ nơi khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138