PhongNang.comPhong Năng
Chọn nguồn năng lượng sạch cho nhà mình

Nhu cầu điện thiết yếu của nhà: chia ba tầng trước khi chọn nguồn tự tạo

Trước khi chọn tua bin hay tấm pin, xếp các thiết bị trong nhà thành ba tầng: phải có, nên có, có thì tốt. Cách tính số Wh mỗi tầng bằng ví dụ giả định.

a top-down view of a wooden table on a rural porch with a notebook, a small LED bulb, a phone charger and a desk fan, soft bright overcast light

Nhu cầu điện thiết yếu là phần điện nhà bạn không thể thiếu mỗi ngày, thường gồm đèn, sạc điện thoại, thiết bị liên lạc và vài thứ giữ an toàn sức khoẻ. Chia thiết bị thành ba tầng (phải có, nên có, có thì tốt) rồi tính số Wh từng tầng là cách gọn nhất để biết nguồn tự tạo cần lớn tới đâu.

Nguồn năng lượng sạch tự tạo hiếm khi rẻ ở quy mô lớn, nhất là phần pin để dành cho ban đêm. Nếu cố cho nguồn tự tạo gánh cả nồi cơm điện, bàn ủi, máy lạnh, hệ sẽ to và đắt lên rất nhiều. Ngược lại, nếu chỉ cần nó lo tầng thiết yếu, một hệ nhỏ đã đủ. Bài này đi qua cách xếp tầng, cách tính và cách dùng con số đó khi bàn với đơn vị lắp đặt.

Vì sao phải chia tầng thay vì cộng hết

Cách thường gặp là liệt kê mọi thiết bị trong nhà, cộng hết lại, rồi đưa con số đó cho người bán. Kết quả là một hệ được tính để chạy cả những thứ chỉ dùng vài lần mỗi tháng, hoặc những thứ hoàn toàn có thể chạy bằng điện lưới hay chạy vào giờ nắng. Hệ càng lớn, pin càng lớn, chi phí và công bảo trì càng tăng.

Chia tầng giúp bạn thấy rõ đâu là phần nguồn tự tạo bắt buộc phải lo, đâu là phần có thể để lưới lo, đâu là phần có thể dời giờ dùng. Với nhà xa lưới, tầng một phải được đảm bảo cả những ngày không gió không nắng. Với nhà có lưới, tầng một là phần dự phòng khi mất điện, hai tầng còn lại cứ để lưới lo như bình thường.

Chia tầng còn giúp lúc vận hành: ngày nguồn yếu, cả nhà biết tắt gì trước, giữ gì sau, không phải đoán. Đó là thói quen của những nhà đã sống lâu với điện tự tạo ở vùng xa, và nó đáng học trước khi bỏ tiền mua thiết bị.

Ba tầng nhu cầu nói nôm na

Tầng một, phải có. Những thứ thiếu là nguy hiểm hoặc đứt liên lạc: vài bóng đèn, sạc điện thoại, modem hay thiết bị liên lạc, đèn pin sạc, và thiết bị y tế dùng điện nếu nhà có người cần. Ao nuôi thì có thể là máy sục khí tối thiểu để giữ đàn tôm cá qua đêm.

Tầng hai, nên có. Những thứ làm cuộc sống dễ chịu và giữ được của: quạt, tủ lạnh hoặc tủ mát giữ thức ăn, máy bơm nước lên bồn, tivi hoặc đài để nghe tin. Thiếu một hai ngày vẫn sống được nhưng khó chịu.

Tầng ba, có thì tốt. Những thứ dùng điện lớn hoặc dùng không thường xuyên: nồi cơm điện, ấm siêu tốc, bàn ủi, máy giặt, máy lạnh, máy hàn, máy cắt cỏ điện. Những thứ này thường nên chạy bằng lưới, hoặc chỉ chạy vào giờ nắng gắt khi hệ dư điện.

Tính thử một nhà vườn (ví dụ giả định)

Bảng dưới là ví dụ giả định cho một nhà vườn nhỏ, số tròn để dễ nhân. Công suất lấy theo nhãn thiết bị, giờ dùng theo thói quen giả định. Bạn kẻ bảng tương tự, thay bằng thiết bị và giờ dùng thật của nhà mình.

TầngThiết bịCông suất × số lượng × giờĐiện năng mỗi ngày
MộtĐèn LED10W × 5 bóng × 5 giờ250Wh
MộtSạc điện thoại10W × 3 máy × 2 giờ60Wh
MộtModem mạng10W × 1 × 24 giờ240Wh
HaiQuạt đứng40W × 2 cái × 8 giờ640Wh
HaiTủ lạnh nhỏTheo nhãn điện năng, giả định 1kWh mỗi ngày1.000Wh
BaMáy bơm lên bồn750W × 1 × 0,5 giờ375Wh
BaNồi cơm điện700W × 1 × 0,5 giờ350Wh

Cộng theo tầng: tầng một là 250 cộng 60 cộng 240 bằng 550Wh. Tầng hai là 640 cộng 1.000 bằng 1.640Wh, cộng dồn với tầng một là 2.190Wh. Tầng ba là 375 cộng 350 bằng 725Wh, cộng dồn cả ba tầng là 2.915Wh, khoảng 2,9kWh.

Nhìn con số là thấy: chỉ lo tầng một thì cần khoảng 0,55kWh mỗi ngày, lo cả ba tầng thì cần gấp hơn năm lần. Riêng chiếc tủ lạnh đã chiếm phần lớn tầng hai, vì nó chạy suốt ngày đêm. Đó là chỗ đáng cân nhắc nhất khi quyết định nguồn tự tạo gánh tới đâu.

Lập bảng nhu cầu của nhà mình

Toàn bộ việc này chỉ là đọc nhãn và ghi chép, không cần mở thiết bị hay đụng vào dây điện.

  1. Đi một vòng quanh nhà, ghi tên từng thiết bị dùng điện, kể cả những thứ cắm cả ngày như modem, camera, tủ lạnh.
  2. Đọc công suất trên nhãn dán ở lưng hoặc đáy thiết bị, ghi số W. Tủ lạnh thường có nhãn điện năng theo năm, chia cho 365 ra số mỗi ngày.
  3. Ghi số giờ dùng mỗi ngày theo thói quen thật, không theo mong muốn. Nếu chưa chắc, theo dõi vài ngày.
  4. Nhân công suất với số giờ và số lượng, ra Wh mỗi ngày cho từng thiết bị.
  5. Xếp từng thiết bị vào tầng một, hai hoặc ba theo câu hỏi: thiếu nó một ngày thì có nguy hiểm, có mất của, hay chỉ bất tiện.
  6. Đánh dấu riêng những máy có động cơ (bơm, tủ lạnh, máy nén) vì chúng cần công suất khởi động lớn.
  7. Cộng từng tầng, ghi kết quả cuối trang để mang đi hỏi đơn vị lắp đặt.

Nếu muốn số sát hơn, có loại đồng hồ đo điện cắm giữa ổ và phích cho biết thiết bị dùng bao nhiêu Wh thật sau một ngày. Cách đo chi tiết từng thiết bị đã có nhiều hướng dẫn riêng, ở đây chỉ cần con số đủ để xếp tầng.

Những thiết bị hay bị tính sai

Tủ lạnh, tủ đông. Công suất trên nhãn là lúc máy nén chạy, nhưng máy nén chạy ngắt quãng. Nhân công suất với 24 giờ sẽ ra số quá cao; dùng nhãn điện năng theo năm thì sát hơn. Ngược lại, quên rằng tủ chạy cả đêm thì lại tính thiếu phần pin.

Máy bơm. Điện năng mỗi ngày nhỏ vì chỉ chạy ít phút, nhưng công suất khởi động lớn. Thiết bị này quyết định cỡ bộ đổi điện nhiều hơn là cỡ nguồn.

Thiết bị chờ. Tivi, đầu thu, bộ sạc cắm sẵn, đèn báo trên ổ cắm đều ăn một ít điện suốt ngày đêm. Riêng lẻ thì nhỏ, cộng lại có khi bằng một bóng đèn bật cả ngày.

Quạt chạy suốt đêm mùa nóng. Hay bị ghi thiếu giờ vì người ta nhớ lúc bật, quên lúc tắt. Ghi theo thực tế mùa nóng nhất, không theo mùa mát.

Thiết bị mới sẽ mua. Dự định mua thêm tủ mát, máy sục khí, camera trong năm tới thì đưa luôn vào bảng, kẻo hệ vừa lắp xong đã thiếu.

Cùng một bảng, ba cách cho nguồn tự tạo gánh việc (ví dụ giả định)

Lấy lại nhà vườn giả định ở trên, với tầng một khoảng 550Wh, tầng hai khoảng 1.640Wh, tầng ba khoảng 725Wh mỗi ngày. Có ít nhất ba cách chia việc, và mỗi cách dẫn tới một cỡ hệ rất khác nhau.

Cách thứ nhất: nguồn tự tạo chỉ lo tầng một, mọi thứ khác dùng lưới hoặc không dùng khi mất điện. Hệ cần khoảng 0,55kWh mỗi ngày, cộng dự trữ cho vài ngày xấu trời. Đây là cách nhỏ gọn nhất, hợp với nhà có lưới muốn dự phòng, hoặc chòi rẫy chỉ cần đèn và liên lạc.

Cách thứ hai: nguồn tự tạo lo tầng một và tầng hai cả ngày đêm. Hệ cần khoảng 2,2kWh mỗi ngày, và vì tủ lạnh, quạt chạy cả đêm nên phần pin phải lớn hơn hẳn cách thứ nhất. Đây là cách của nhà xa lưới muốn sống gần như bình thường.

Cách thứ ba: tầng một lấy từ pin, tầng hai chỉ chạy những lúc nguồn đang dư, ví dụ bơm nước lên bồn và chạy quạt mạnh vào giờ nắng gắt, tủ mát đặt trong bóng râm và hạn chế mở cửa ban đêm. Cách này đòi người trong nhà chịu khó canh giờ, đổi lại hệ nhỏ hơn cách thứ hai nhiều. Không cách nào đúng cho mọi nhà; bảng ba tầng chỉ giúp bạn chọn có ý thức, thay vì để con số trên tờ báo giá chọn thay.

Nhà có người dùng thiết bị y tế: tách thành một dòng riêng

Nếu trong nhà có người dùng máy tạo oxy, máy hút đờm, máy thở hay cần giữ lạnh thuốc, đừng gộp những thiết bị này vào tầng một chung với đèn và sạc điện thoại. Hãy tách thành một dòng riêng, ghi rõ công suất, số giờ dùng mỗi ngày và thời gian tối đa có thể ngừng máy mà không nguy hiểm, theo lời dặn của bác sĩ.

Lý do là yêu cầu với dòng này khác hẳn: không chỉ đủ điện năng, mà còn phải chuyển nguồn nhanh khi mất điện, có phương án thứ hai khi pin cạn, và có người trong nhà biết thao tác. Một số máy y tế còn kén chất lượng điện, cần bộ đổi điện cho dòng điện ổn định. Những yêu cầu này phải được nói rõ với đơn vị lắp đặt ngay từ buổi đầu, và nên hỏi thêm ý kiến bác sĩ hoặc nơi cung cấp thiết bị y tế.

Với dòng này, đừng trông vào một nguồn duy nhất. Kết hợp lưới, pin dự phòng và kế hoạch đưa người bệnh tới nơi có điện khi mất điện kéo dài là cách an toàn hơn mọi phép tính.

Dùng bảng nhu cầu khi bàn với đơn vị lắp đặt

Mang bảng ba tầng tới, bạn có thể đặt câu hỏi rõ ràng hơn hẳn: "Hệ này lo được tầng một qua bao nhiêu ngày không gió, không nắng?", "Muốn lo cả tầng hai thì thêm gì, pin hay nguồn?", "Máy bơm này khởi động thì bộ đổi điện có chịu được không?". Người làm nghề nghiêm túc sẽ trả lời dựa trên đúng con số bạn đưa.

Bảng cũng giúp bạn nhận ra lời tư vấn không sát. Nếu nhu cầu tầng một chỉ vài trăm Wh mỗi ngày mà được chào một hệ rất lớn, hãy hỏi vì sao. Có thể có lý do hợp lý như tính dư cho mùa mưa dài, cũng có thể chỉ là bán thêm. Ngược lại, nếu hệ được chào nhỏ hơn hẳn nhu cầu tầng một, hãy hỏi họ định lo phần thiếu bằng cách nào.

Phần chọn cỡ pin, bộ điều khiển, bộ đổi điện và đấu nối là việc của đơn vị có chuyên môn và thợ điện có chứng chỉ. Bảng nhu cầu là phần chủ nhà làm tốt nhất, vì không ai biết thói quen dùng điện của nhà bằng chính người trong nhà.

Câu hỏi thường gặp

Điện thiết yếu của một nhà thường gồm những gì?

Thường gồm đèn chiếu sáng, sạc điện thoại, thiết bị liên lạc như modem, và thiết bị y tế nếu có người cần. Với ao nuôi hay chuồng trại, có thể thêm máy sục khí hay quạt tối thiểu để giữ vật nuôi.

Có cần tính chính xác từng Wh không?

Không cần chính xác tuyệt đối. Con số tròn, sát thói quen thật là đủ để xếp tầng và bàn với đơn vị lắp đặt. Quan trọng hơn là không bỏ sót thiết bị chạy suốt ngày đêm.

Tủ lạnh nên xếp vào tầng nào?

Tuỳ nhà. Nhà có người bệnh cần giữ thuốc lạnh thì có thể là tầng một. Nhà bình thường thường xếp tầng hai, vì tủ đóng kín vẫn giữ lạnh được một thời gian khi mất điện ngắn.

Vì sao máy bơm cần đánh dấu riêng?

Vì lúc khởi động, máy bơm cần công suất lớn gấp mấy lần lúc chạy đều. Bộ đổi điện không đủ sức thì máy không lên hoặc hệ tự ngắt, dù điện năng mỗi ngày của máy bơm khá nhỏ.

Nhà có lưới điện thì có cần lập bảng này không?

Vẫn nên, nhất là khi muốn có điện dự phòng lúc mất điện. Bảng giúp chọn đúng phần điện cần giữ, tránh mua thiết bị quá lớn cho những thứ lưới đã lo tốt.

Sau khi lắp hệ, bảng nhu cầu còn dùng làm gì?

Dùng làm thứ tự cắt tải khi nguồn yếu: tắt tầng ba trước, rồi tầng hai, giữ tầng một tới cuối. Dán bảng gần chỗ đặt hệ để cả nhà cùng biết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138