PhongNang.comPhong Năng
Biogas, thuỷ điện suối và năng lượng sạch ở nông thôn

Khí biogas yếu, lửa đỏ, bếp tắt giữa chừng: dò lỗi từ chuồng tới bếp

Khí biogas yếu, lửa đỏ hay bếp tắt giữa chừng thường do ống đọng nước, hầm thiếu phân, nhiễm thuốc sát trùng hoặc rò khí. Trình tự dò lỗi chủ nhà làm được.

close-up of hands adjusting the air shutter of a simple biogas stove with a soft blue flame in an open-sided rural kitchen, warm morning light

Khí biogas yếu hiếm khi do một nguyên nhân duy nhất. Thứ tự hay gặp nhất là: ống dẫn đọng nước chặn khí, hầm bị bỏ đói hoặc nạp quá nhiều nước, vi sinh bị thuốc sát trùng giết bớt, trời lạnh, và cuối cùng mới tới rò khí ở hầm hay mối nối. Lửa đỏ, khói vàng thường là bếp thiếu gió hoặc đầu đốt bẩn chứ không phải hầm hỏng.

Dò lỗi đúng cách là đi theo đường khí, từ bếp ngược về chuồng, kiểm cái dễ trước, cái khó sau. Phần lớn các bước dưới đây chủ nhà tự làm được bằng mắt, mũi và nước xà phòng. Những gì đụng tới bên trong hầm thì để thợ làm hầm, và tuyệt đối không ai chui xuống hầm hay thò lửa vào miệng hầm để thử.

Đọc ngọn lửa trước khi đụng vào hầm

Ngọn lửa là tờ giấy khám bệnh rẻ nhất. Bếp biogas khoẻ cho lửa xanh lơ, đều, bám quanh đầu đốt, ít tiếng phì phì. Lửa xanh nhưng nhỏ, ngắn là áp khí thấp, tức là khí tới bếp ít. Lửa đỏ, vàng, ám khói đen đít nồi là hỗn hợp khí và không khí chưa đúng, thường do cửa gió của bếp đóng quá nhỏ hoặc lỗ đầu đốt bị bẩn, bị gỉ. Lửa lúc mạnh lúc yếu, phập phù theo nhịp là có nước đọng trong ống, khí phải sủi qua nước mới tới bếp.

Lửa cháy được vài phút rồi tắt, mở lại không lên là khí trong chỗ chứa đã cạn, hầm sản xuất không kịp với lượng dùng. Lửa bùng lên rồi tắt ngay, có mùi trứng thối nặng là khí còn nhiều khí cacbonic và khí có mùi, hầm đang có vấn đề về vi sinh, thường gặp sau khi nạp thứ không nên nạp.

Chỉ cần ghi lại lửa đang ở kiểu nào, bạn đã loại được một nửa nguyên nhân trước khi đi tiếp.

Bảng triệu chứng và chỗ cần xem

Đọc theo hàng, xem cột thứ ba trước vì đó là những việc chủ nhà tự kiểm được.

Triệu chứngNguyên nhân hay gặpChủ nhà tự kiểmĐể thợ làm
Lửa phập phù, ống có tiếng ục ụcNước ngưng đọng ở chỗ ống võngXả bẫy nước, nắn ống cho dốc đềuĐi lại tuyến ống nếu võng nhiều chỗ
Lửa đỏ, khói đen nồiCửa gió bếp đóng, đầu đốt bẩnChỉnh cửa gió, cọ lỗ đầu đốt khi bếp nguộiThay đầu đốt hỏng
Lửa yếu đều mọi lúcHầm thiếu phân hoặc loãng vì nướcGhi lượng nạp một tuần, tách nước mưaTính lại cỡ hầm
Khí tụt hẳn sau vài ngàyThuốc sát trùng, kháng sinh, xà phòng vào hầmNhớ lại tuần trước đã đổ gì xuống rãnhTư vấn cách phục hồi hầm
Túi xẹp nhanh dù không dùngThủng túi hoặc hở mối nốiQuét nước xà phòng quanh mối nối, nhìn bong bóngVá, thay túi
Mùi khí quanh hầm, bể xả sủi mạnhRò ở vòm hoặc nắp, hầm quá đầyTránh xa lửa, báo thợ, không xuống hầmKiểm kín, sửa vòm, nắp

Nếu cùng lúc có hai ba triệu chứng, làm theo thứ tự từ hàng đầu xuống: xả nước, chỉnh bếp, rồi mới nghĩ tới hầm.

Trình tự dò lỗi trong một buổi sáng

Làm khi trời sáng, bếp đã nguội, không có ai hút thuốc hay đun củi gần đó.

  1. Khoá van khí tổng ở đầu hầm, chờ vài phút.
  2. Tìm điểm thấp nhất của ống khí, nơi đặt bẫy nước hoặc van xả nước ngưng. Mở ra cho nước chảy hết rồi đóng lại. Nếu tuyến ống không có chỗ xả nào, ghi lại để báo thợ, vì đây là nguyên nhân rất phổ biến.
  3. Đi dọc tuyến ống, nhìn chỗ nào võng xuống, chỗ nào bị đè, bị gà mổ, bị nắng làm giòn nứt. Ống nhựa mềm bị gập cũng chặn khí.
  4. Pha nước xà phòng đặc, dùng cọ quét quanh các mối nối, van, chỗ ống ra khỏi hầm. Mở van tổng lại. Chỗ nào nổi bong bóng to dần là chỗ rò. Không bao giờ dùng lửa để dò rò.
  5. Ở bếp, khi bếp nguội, tháo nắp chia lửa, cọ sạch các lỗ đầu đốt bằng que mảnh, lau khô. Chỉnh cửa gió từ nhỏ tới lớn cho tới khi lửa chuyển xanh.
  6. Ghi lại kết quả từng bước. Nếu sau tất cả mà lửa vẫn yếu đều, vấn đề nằm ở hầm, chuyển sang xem lượng nạp và những thứ đã đổ vào hầm.

Chỉ chỗ rò ở mối nối ngoài trời, van, ống là chủ nhà có thể báo đúng vị trí cho thợ. Mọi chỗ rò ở vòm, nắp, thân hầm phải để thợ làm hầm xử lý có thông gió và người giám sát.

Khi lỗi nằm trong hầm: bốn nguyên nhân và cách nhận ra

Hầm bị bỏ đói. Xuất chuồng, chuyển chuồng, đi vắng mấy ngày không ai nạp. Khí giảm từ từ trong vài ngày tới vài tuần. Cách nhận ra: nhìn lại sổ ghi số con và lượng nạp. Khắc phục: nạp đều trở lại, không đổ dồn một lần cho bù.

Hầm bị loãng. Nước rửa chuồng nhiều, nước mưa tràn rãnh vào. Bã ra bể xả loãng như nước, mùi còn nồng. Khắc phục: tách nước mưa, giảm nước rửa, cào bớt phân khô trước khi xịt.

Hầm bị nhiễm độc. Sau khi phun sát trùng chuồng, rửa chuồng bằng chất tẩy, hay đàn heo đang dùng thuốc liều cao, khí có thể tụt rõ trong vài ngày. Khắc phục: chặn rãnh vào hầm khi sát trùng, cho nước đợt đó đi nơi khác; hầm thường tự hồi lại sau một thời gian nếu được nạp phân sạch đều đặn, có trường hợp thợ khuyên bổ sung bã từ một hầm khoẻ.

Hầm bị đóng váng hoặc bồi lắng. Phân bò nhiều xơ, trấu, cát dồn lại thành lớp váng dày trên mặt hoặc lớp cặn dưới đáy, khí khó thoát lên, thể tích hầm thu hẹp. Thường gặp sau vài năm. Khắc phục: thợ làm hầm khuấy phá váng hoặc hút cặn bằng dụng cụ từ trên miệng, không ai xuống trong hầm.

Bếp và đèn biogas: phần hay bị đổ oan

Nhiều nhà gọi thợ tới làm lại hầm, cuối cùng hoá ra lỗi nằm ở bếp. Bếp biogas khác bếp ga bình: khí biogas loãng hơn, áp thấp hơn, nên đầu đốt có lỗ to hơn và cửa gió riêng. Dùng bếp ga thường để đốt biogas thì lửa yếu và đỏ là chuyện đương nhiên. Ngược lại bếp biogas mà gắn vào bình ga là rất nguy hiểm.

Đèn biogas dùng măng sông, cần áp khí ổn mới sáng đều. Hầm áp thấp hoặc ống xa thì đèn chập chờn, măng sông nhanh rách. Nếu nhà vừa đun vừa thắp đèn thì thường không đủ khí cho cả hai cùng lúc; nhiều nhà đã chuyển sang đèn điện từ hệ năng lượng mặt trời nhỏ cho phần chiếu sáng và để khí biogas cho bếp.

Bếp đặt chỗ thoáng, có cửa sổ hoặc khe gió, không đặt trong buồng kín. Khi không dùng, khoá van ở bếp; khi đi vắng lâu ngày, khoá cả van tổng ở đầu hầm. Ống mềm nối bếp nên thay khi thấy chai cứng, nứt chân chim.

Rò khí hay hầm yếu: phân biệt để gọi đúng người

Hầm yếu khí và hầm rò khí cho cùng một kết quả ở bếp, nhưng cách xử lý khác hẳn, và mức nguy hiểm cũng khác. Hầm yếu chỉ làm bạn nấu chậm. Hầm rò thì khí thoát ra quanh nắp, quanh vòm, có thể tích lại trong chỗ trũng, chỗ kín như hố ga, gầm chuồng, và đó là khí cháy được, có lẫn khí độc.

Dấu hiệu nghiêng về rò: mùi khí rõ quanh hầm vào sáng sớm khi trời lặng gió; túi hay chỗ chứa xẹp nhanh ngay cả khi không đun; bể điều áp không dâng bã như trước dù nạp đều; cỏ trên mặt hầm vàng úa thành mảng. Khi thấy các dấu hiệu này: không hút thuốc, không đun, không bật lửa quanh hầm; khoá van tổng; rào lại không cho trẻ em và vật nuôi lại gần miệng hầm; gọi thợ làm hầm.

Nếu ngửi thấy mùi khí nặng ở trong nhà bếp, mở hết cửa, không bật tắt công tắc điện, không bật lửa, khoá van, ra ngoài. Trường hợp có cháy hay người bị ngạt, gọi 114 và 115.

Gọi thợ tới thì kể gì và hỏi gì

Thợ làm hầm tới nơi mà chỉ nghe "khí yếu lắm" thì phải dò lại từ đầu. Chuẩn bị sẵn những thông tin sau sẽ rút ngắn thời gian rất nhiều.

  • Khí yếu từ bao giờ, yếu dần hay tụt đột ngột trong một hai ngày.
  • Trong hai tuần trước đó có phun sát trùng, rửa chuồng bằng chất tẩy, cho heo dùng thuốc, xuất chuồng hay nhập thêm con không.
  • Lượng nạp mỗi ngày hiện tại so với lúc hầm còn khoẻ, có thay đổi nước rửa hay không, mùa mưa nước có tràn rãnh vào hầm không.
  • Kết quả các bước đã tự kiểm: đã xả nước ngưng chưa, quét xà phòng có thấy bong bóng ở đâu, đã cọ đầu đốt chưa.
  • Bã ở bể xả hiện ra sao: đặc, loãng, có váng, có sủi bọt nhiều hơn bình thường không.

Rồi hỏi lại thợ: lỗi nằm ở đâu, sửa xong làm sao biết là đã kín, cần thay đổi thói quen nạp gì, và lần sau gặp triệu chứng tương tự thì nhà tự làm được bước nào trước khi gọi. Thợ giỏi sẽ vui vẻ chỉ, vì nhà hiểu hầm thì ít gọi vặt.

Sổ theo dõi hầm: một trang giấy tiết kiệm nhiều lần gọi thợ

Phần lớn hộ nuôi không ghi gì về hầm, nên khi khí yếu chỉ còn biết đoán. Một cuốn sổ nhỏ treo cạnh chuồng, mỗi tuần ghi một dòng là đủ: ngày, số con trong chuồng, nạp nhiều hay ít, có phun thuốc hay sát trùng không, lửa bếp mạnh, vừa hay yếu, túi căng hay xẹp, thời tiết nóng hay lạnh.

Sau vài tháng, cuốn sổ sẽ cho thấy những điều mà nhìn từng ngày không thấy: khí tụt đều sau mỗi lần sát trùng chuồng; tháng mưa nhiều thì lửa yếu vì nước tràn rãnh; lứa heo nhỏ thì khí chỉ đủ một bữa. Từ đó việc chỉnh sẽ rất cụ thể, như chặn rãnh khi sát trùng, làm thêm gờ chắn nước mưa, hay để sẵn bếp dự phòng cho thời điểm đàn thưa.

Sổ cũng là thứ quý nhất để đưa cho thợ khi cần sửa hay khi tính làm hầm thứ hai. Không cần đẹp, chỉ cần đều.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao bếp biogas cháy lửa đỏ?

Thường do cửa gió của bếp đóng quá nhỏ hoặc lỗ đầu đốt bẩn, gỉ, khí và không khí không trộn đủ. Chỉnh cửa gió và cọ lỗ đầu đốt khi bếp nguội thường hết. Nếu vẫn đỏ, khí có thể đang lẫn nhiều khí không cháy.

Ống dẫn khí biogas bị đọng nước thì làm sao?

Mở bẫy nước hoặc van xả ở điểm thấp nhất của ống cho nước chảy hết. Nếu ống không có chỗ xả, nhờ thợ đi lại ống cho dốc đều về một phía và lắp bẫy nước ở điểm thấp.

Phun thuốc sát trùng chuồng có ảnh hưởng hầm biogas không?

Có. Thuốc sát trùng và chất tẩy theo nước rửa vào hầm sẽ giết bớt vi sinh, khí tụt trong vài ngày. Khi phun, chặn rãnh vào hầm và cho nước đợt đó chảy đường khác.

Có thể dùng bếp ga thường để đốt khí biogas không?

Không nên. Bếp ga bình làm cho khí áp cao, đầu đốt lỗ nhỏ nên đốt biogas lửa rất yếu và đỏ. Dùng bếp làm riêng cho biogas, và không bao giờ nối bếp biogas vào bình ga.

Làm sao biết hầm biogas bị rò khí?

Mùi khí quanh hầm lúc sáng lặng gió, túi xẹp nhanh khi không dùng, bể điều áp không dâng bã như trước, cỏ trên hầm úa thành mảng. Quét nước xà phòng ở mối nối ngoài trời để tìm chỗ rò, còn rò ở thân hầm thì gọi thợ.

Trời lạnh hầm biogas yếu khí có sao không?

Đó là bình thường vì vi sinh làm việc chậm khi lạnh. Che chắn túi, nạp đều, hạn chế nước lạnh đổ vào hầm. Nên có bếp dự phòng cho mùa lạnh thay vì trông hết vào biogas.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138